Rôl mapiau wrth lunio polisïau yng Nghymru

Ymchwiliodd yr adroddiad hwn sut ac i ba raddau y mae mapiau'n gweithredu fel offer i hwyluso dulliau gyrru gwybodaeth wrth lunio polisïau yng Nghymru. Mae rheoli gwybodaeth (KM) yn cyfeirio at y broses o ddod â gwahanol fathau o dystiolaeth ac arbenigedd at ei gilydd, gan gynnwys ymchwil, gwybodaeth broffesiynol, a phrofiad byw, i gefnogi’r gwaith o wneud penderfyniadau. Er bod mapiau'n cael eu defnyddio'n helaeth mewn gwaith cynllunio, rheoli amgylcheddol a datblygu polisïau, ychydig iawn o ymchwil sydd wedi archwilio eu rôl fel offer penodol ar gyfer rheoli gwybodaeth. Mae'r astudiaeth hon yn mynd i'r afael â'r bwlch hwnnw drwy archwilio sut mae mapiau'n cefnogi dulliau cyfathrebu, cydweithio, cyfnewid gwybodaeth a defnyddio tystiolaeth o fewn cyd-destunau polisi Cymru.

Cyfunodd yr ymchwil adolygiad llenyddiaeth, dadansoddiad dogfennol o ddogfennau polisi Llywodraeth Cymru, awdurdodau lleol a Cyfoeth Naturiol Cymru, a saith cyfweliad lled-strwythuredig gyda naw cyfranogwr a oedd yn ymwneud â llunio polisïau, ymchwil, GIS a rheoli gwybodaeth.

Mae'r adolygiad llenyddiaeth yn tynnu sylw at orgyffwrdd sylweddol rhwng cartograffeg a rheoli gwybodaeth. Mae dulliau rheoli gwybodaeth cyfoes yn pwysleisio magu perthnasoedd, integreiddio gwybodaeth, cydweithio a dealltwriaeth gyd-destunol. Yn yr un modd, gall dulliau cartograffig, yn enwedig GIS cyfranogol, mapio rhyngweithiol, mapiau stori, a mapiau llawr cerddedadwy, gefnogi dulliau cyfathrebu, ymgysylltu â rhanddeiliaid, ac integreiddio sawl ffurf o wybodaeth. Fodd bynnag, mae'r adolygiad hefyd yn nodi nad yw mapiau'n gynrychioliadau niwtral o realiti a gallant ddylanwadu ar sut mae tystiolaeth yn cael ei chanfod a'i dehongli.

Canfu’r dadansoddiad dogfennol fod mapiau a ddefnyddir mewn dogfennau polisi Cymru yn bennaf yn statig ac yn feintiol, gan ganolbwyntio’n bennaf ar ddata amgylcheddol, demograffig a chynllunio. Roedd dulliau mapio rhyngweithiol, ansoddol a chyfranogol yn brin. Cadarnhaodd cyfranogwyr y cyfweliadau fod mapiau’n cael eu gwerthfawrogi’n eang oherwydd eu bod yn cyfleu gwybodaeth ofodol gymhleth yn gyflym ac yn glir, gan helpu llunwyr polisïau i nodi patrymau, deall materion sy’n seiliedig ar le, a chefnogi penderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth. Roedd cyfranogwyr hefyd yn ystyried mapiau fel offer cyfathrebu effeithiol a all wneud gwybodaeth yn fwy hygyrch nag adroddiadau hir.

Y tu hwnt i gyfathrebu, gwelwyd mapiau fel offer ar gyfer integreiddio gwahanol fathau o wybodaeth, gan gynnwys data meintiol, gwybodaeth leol, naratifau a phrofiad byw. Pwysleisiodd y cyfranogwyr y gall y broses o greu mapiau fod yr un mor werthfawr â'r cynnyrch terfynol oherwydd ei bod yn annog deialog, dealltwriaeth a rennir a chydweithio rhwng rhanddeiliaid. Ystyriwyd bod dulliau mapio rhyngweithiol, mapiau

stori a dulliau cyfranogol yn arbennig o effeithiol ar gyfer cefnogi dulliau cyfnewid gwybodaeth ac ymgysylltu.

Nododd yr astudiaeth sawl rhwystr i ddefnydd ehangach o ddulliau mapio arloesol. Mae'r rhain yn cynnwys amser cyfyngedig, cyllid, arbenigedd GIS, cyfleoedd hyfforddi, costau meddalwedd a chapasiti sefydliadol. Awgrymodd rhai cyfranogwyr hefyd fod llunwyr polisïau yn aml yn ffafrio ffurfiau traddodiadol o dystiolaeth feintiol, gan wneud dulliau ansoddol a chyfranogol yn anoddach i'w hyrwyddo.

Mae'r adroddiad yn dod i'r casgliad y gall mapiau fod yn offer hynod effeithiol ar gyfer symud gwybodaeth pan fyddant yn cyfleu tystiolaeth yn glir, yn cefnogi ymgysylltiad beirniadol, yn integreiddio sawl ffurf o wybodaeth, yn cyd-fynd ag anghenion defnyddwyr ac yn cael eu cefnogi gan adnoddau a sgiliau sefydliadol priodol. Yn hytrach na chael eu hystyried yn allbynnau gweledol yn unig, dylid deall mapiau fel offer a phrosesau sy'n hwyluso dulliau cyfathrebu, cydweithio, dysgu a llunio polisïau sy'n seiliedig ar dystiolaeth.

Erthyglau blog

To top