{"id":20914,"date":"2026-04-02T06:00:00","date_gmt":"2026-04-02T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpp.org.uk\/?post_type=report&#038;p=20914"},"modified":"2026-04-07T09:23:43","modified_gmt":"2026-04-07T09:23:43","slug":"sylfaen-gadarn-dros-newid-tuag-at-fodel-gweithredu-newydd-ar-gyfer-llywodraeth-leol","status":"publish","type":"report","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/report\/sylfaen-gadarn-dros-newid-tuag-at-fodel-gweithredu-newydd-ar-gyfer-llywodraeth-leol\/","title":{"rendered":"Sylfaen gadarn dros newid; tuag at fodel gweithredu newydd ar gyfer llywodraeth leol"},"content":{"rendered":"\n<p>Dros y 18 mis diwethaf, mae\u2019r <a href=\"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/news\/llywio-dyfodol-cynaliadwy-i-lywodraeth-leol-yng-nghymru\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/news\/llywio-dyfodol-cynaliadwy-i-lywodraeth-leol-yng-nghymru\/\">Gweithgor annibynnol ar lywodraeth leol gynaliadwy ar gyfer y dyfodol<\/a>, a gynullwyd gan Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru ac a gefnogir gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, wedi bod yn archwilio sut y gall Llywodraeth newydd Cymru weithio gyda'r sector i ddatblygu model gweithredu newydd ar gyfer llywodraeth leol yng Nghymru..<br><br>Mae'r gweithgor, sy'n cynnwys arweinwyr awdurdodau lleol, prif weithredwyr ac arbenigwyr annibynnol ar lywodraeth leol, wedi cyhoeddi set o safbwyntiau ac argymhellion cyn etholiad y Senedd. Mae\u2019r gr\u0175p yn teimlo y byddai'r pecyn hwn o fesurau yn creu'r amodau i'r sector ddatblygu dyfodol mwy cynaliadwy i gynghorau.<br><br>Mae'r gr\u0175p yn galw ar y llywodraeth newydd i weithredu'n gyflym er mwyn:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mynd i'r afael \u00e2 gwendid systemig y system gyllid llywodraeth leol bresennol trwy gyflwyno mesurau sy'n cynyddu gwytnwch ac ymreolaeth cynghorau.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Symleiddio a chryfhau'r dull o atebolrwydd i lywodraeth leol, er mwyn lleihau'r baich gweinyddol yn ogystal \u00e2 darparu dull mwy cadarn a systemig o asesu perfformiad ac iechyd ariannol cynghorau.<\/li>\n\n\n\n<li>Gweithio gyda'r sector i ddatblygu strategaeth ar gyfer y gweithlu a mynd i'r afael \u00e2'r bylchau presennol a disgwyliedig o ran sgiliau.<\/li>\n\n\n\n<li>Buddsoddi mewn ailadeiladu'r gallu i arloesi yn y sector fel bod ymdrech gydgysylltiedig dan arweiniad y sector i ddatblygu, profi a gweithredu modelau newydd o gyflawni.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Mae angen i'r camau hyn, a'r argymhellion cysylltiedig, gael eu hategu gan gytundeb ar bwrpas a swyddogaethau cynghorau, a gweledigaeth a rennir ar gyfer sut olwg fydd ar gyngor y dyfodol. Yn ei adroddiad terfynol, a ddisgwylir yn y misoedd nesaf, bydd y gweithgor yn cyhoeddi gweledigaeth arfaethedig gyda chamau gweithredu ategol ar gyfer llywodraeth leol a Llywodraeth nesaf Cymru i symud o drwsio'r sylfeini i ddyfodol cynaliadwy hirdymor i lywodraeth leol.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mae gweithgor annibynnol ar lywodraeth leol yn galw ar Lywodraeth nesaf Cymru i weithredu'n gyflym ac yn benderfynol i drwsio sylfeini llywodraeth leol, gyda chyfres o argymhellion sydd \u00e2'r nod o wneud llywodraeth leol yn fwy cynaliadwy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20913,"template":"","categories":[],"tags":[141,152],"research-and-impact":[],"class_list":["post-20914","report","type-report","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-llywodraeth-leol","tag-llywodraethiad"],"meta_box":{"project":19370,"lead_author":12132,"authors":[11937,12028,19645],"image":[],"files":[{"file":["20919"],"publication_type":"Position Paper","title_for_display":"Sylfaen gadarn dros newid; Tuag at fodel gweithredu newydd ar gyfer llywodraeth leol"}],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/20914","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/report"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/20914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20924,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/20914\/revisions\/20924"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20914"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=20914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}