{"id":20252,"date":"2026-02-02T17:34:01","date_gmt":"2026-02-02T17:34:01","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpp.org.uk\/?post_type=report&#038;p=20252"},"modified":"2026-02-03T10:38:20","modified_gmt":"2026-02-03T10:38:20","slug":"ol-osod-domestig-ysgogi-twf-gwyrdd-a-thegwch-cymdeithasol","status":"publish","type":"report","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/report\/ol-osod-domestig-ysgogi-twf-gwyrdd-a-thegwch-cymdeithasol\/","title":{"rendered":"\u00d4l-osod Domestig: Ysgogi Twf Gwyrdd a Thegwch Cymdeithasol"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Mae \u00f4l-osod domestig - sef uwchraddio cartrefi presennol i wella effeithlonrwydd ynni, lleihau allyriadau carbon, a gwella iechyd, cadernid a chysur - yn chwarae rhan hollbwysig yn y gwaith o gefnogi llwybr Cymru at sero net erbyn 2050. Mae hefyd yn cynnig cyfle i ail-lunio sut mae'r economi'n gweithio ac i sicrhau manteision ehangach, fel gwella ansawdd tai, lleihau tlodi tanwydd, creu swyddi medrus a chefnogi cadernid economaidd hirdymor.<\/p>\n\n\n\n<p>Fodd bynnag, mae \u00f4l-osod yn wynebu rhwystrau parhaus, gan gynnwys costau uchel ymlaen llaw, niwed i aelwydydd, prinder sgiliau, a phrosesau grant a chynllunio cymhleth. Mae goresgyn yr heriau hyn yn gofyn am fuddsoddiad penodol ar raddfa fawr i leihau risg y farchnad, cyfuno'r galw, creu arbedion maint a sbarduno arloesedd ac uwchsgilio. Gall awdurdodau lleol chwarae r\u00f4l gynnull drwy sefydlu modelau darparu dibynadwy a chydlynu rhaglenni sy\u2019n seiliedig ar ardaloedd sy'n galluogi datrysiadau a rennir fel rhwydweithiau gwres gl\u00e2n. Yng Nghymru, lle mae tai'n amrywiol ac yn aml yn aneffeithlon, mae ymyriadau wedi\u2019u hamseru\u2019n dda ac sy\u2019n benodol i adeiladau yn hanfodol.<\/p>\n\n\n\n<p>Mae Cyngor Caerdydd yn ceisio cynyddu \u00f4l-osod domestig ar draws pob deiliadaeth - tai cymdeithasol, rhentu preifat a pherchen-feddianwyr - sy\u2019n cyd-fynd ag amcanion Llywodraeth Cymru ac yn ategu ei \u2018<a href=\"https:\/\/www.caerdyddunblaned.co.uk\/\">Strategaeth Caerdydd Un Blaned<\/a>\u2019 i sicrhau niwtraliaeth carbon. Er mwyn cefnogi'r gwaith hwn, gofynnwyd i ni adolygu'r dystiolaeth bresennol a'r arferion gorau i edrych ar dri chwestiwn:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sut gall buddsoddiad targedu ar raddfa fawr ysgogi'r gwaith o ddatblygu marchnad \u00f4l-osod ddomestig ehangach?<\/li>\n\n\n\n<li>Sut mae rhaglenni tebyg wedi cael eu rhoi ar waith mewn mannau eraill, a pha wersi y gellir eu dysgu ar gyfer Caerdydd?<\/li>\n\n\n\n<li>I ba raddau y mae'r rhaglen hon yn cyd-fynd ag amcanion Llywodraeth Cymru, a sut gallai menter dan arweiniad awdurdod lleol ategu ymdrechion cenedlaethol?<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Fe wnaethom ddefnyddio pum astudiaeth achos: Kirklees Warm Zone, Cymru Gynnes (Arbed 1), Cartrefi Gwyrdd Cymru, T\u0177 Gwyrddai, a Rhaglen Cymdogaethau Adeiladau Gwell (BBNP) yr Unol Daleithiau. Mae'r enghreifftiau hyn yn tynnu sylw at bwysigrwydd partneriaid cyflenwi lleol dibynadwy, cyllid cyfunol a hyblyg, cyllid hygyrch, a buddsoddiad parhaus mewn sgiliau a chadwyni cyflenwi lleol. Mae'r elfennau hyn yn ganolog i gyflawni gwaith \u00f4l-osod ar raddfa fawr a sicrhau pontio teg.<\/p>\n\n\n\n<p>Mae'n bwysig cysoni strategaethau \u00f4l-osod lleol \u00e2 pholisi Llywodraeth Cymru i sicrhau nad yw'r dosbarthu yn dod yn ffragriniedig ac yn llai cost-effeithiol. Mae'r prif argymhellion yn cynnwys mabwysiadu safonau'r Rhaglen \u00d4l-osod er mwyn Optimeiddio (ORP) ar draws deiliadaethau; integreiddio \u00f4l-osod \u00e2 Chynlluniau Ynni Ardal Leol a pharthau gwres; blaenoriaethu aelwydydd sy'n dlawd o ran tanwydd; defnyddio safonau SATC 2023; gwreiddio datblygu sgiliau; a chyfuno ffynonellau cyllid. Bydd sicrhau digon o gapasiti, sgiliau ac adnoddau digonol yn bwysig i \u00f4l-osod domestig ar raddfa fawr. O'r adolygiad hwn o'r dystiolaeth, rydym yn nodi tri o oblygiadau ar gyfer polisi:<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Alinio cryfach rhwng polisi cenedlaethol a lleol ochr yn ochr \u00e2 mwy o eglurder a chyfeiriad er mwyn rhoi sicrwydd i aelwydydd, cadwyni cyflenwi a buddsoddwyr.<\/li>\n\n\n\n<li>Rhaid i gyllid fod yn gysylltiedig \u00e2 phrosiectau mewn ffyrdd sy'n golygu bod modd buddsoddi mewn \u00f4l-osod ar yr un pryd \u00e2 bod yn fforddiadwy ac yn hygyrch ar draws deiliadaethau.<\/li>\n\n\n\n<li>Mae cynllunio hirdymor, alinio ar draws sectorau, a safonau cyson yn hanfodol i sicrhau bod \u00f4l-osod yn cyflawni amcanion hinsawdd a chymdeithasol.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mae \u00f4l-osod domestig - sef uwchraddio cartrefi presennol i wella effeithlonrwydd ynni, lleihau allyriadau carbon, a gwella iechyd, cadernid a chysur - yn chwarae rhan hollbwysig yn y gwaith o gefnogi llwybr Cymru at sero net erbyn 2050. Mae hefyd yn cynnig cyfle i ail-lunio sut mae'r economi'n gweithio ac i sicrhau manteision ehangach, fel [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18896,"template":"","categories":[12],"tags":[138,144],"research-and-impact":[],"class_list":["post-20252","report","type-report","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-yr-amgylchedd-a-sero-net","tag-cyflogaeth-gwaith-a-sgiliau","tag-sero-net"],"meta_box":{"project":19136,"lead_author":12022,"authors":[12482,19139,12028],"image":[{"width":744,"height":418,"file":"Female-engineer-web-page-update-2.jpg","filesize":248718,"sizes":{"medium":{"file":"Female-engineer-web-page-update-2-744x350.jpg","width":744,"height":350,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":31225,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-744x350.jpg"},"large":{"file":"Female-engineer-web-page-update-2-1200x564.jpg","width":1200,"height":564,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":65028,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-1200x564.jpg"},"thumbnail":{"file":"Female-engineer-web-page-update-2-744x418.jpg","width":744,"height":418,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":36404,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-744x418.jpg"},"medium_large":{"file":"Female-engineer-web-page-update-2-768x361.jpg","width":768,"height":361,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":32979,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-768x361.jpg"},"1536x1536":{"file":"Female-engineer-web-page-update-2-1536x722.jpg","width":1536,"height":722,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":97173,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-1536x722.jpg"},"post-thumbnail":{"file":"Female-engineer-web-page-update-2-395x186.jpg","width":395,"height":186,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":12737,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-395x186.jpg"},"banner":{"file":"Female-engineer-web-page-update-2-1895x640.jpg","width":1895,"height":640,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":104471,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-1895x640.jpg"},"square_thumb":{"file":"Female-engineer-web-page-update-2-800x800.jpg","width":800,"height":800,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":65648,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-800x800.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]},"ID":"20250","name":"Female-engineer-web-page-update-2.jpg","path":"\/infotree\/sites\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2.jpg","url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2-744x418.jpg","full_url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Female-engineer-web-page-update-2.jpg","title":"Female engineer web page update 2","caption":"","description":"","alt":"Female engineer","srcset":false}],"files":[{"file":["20258"],"publication_type":"Report","title_for_display":"Adroddiad CPCC_ \u00d4l-osod Domestig: Ysgogi Twf Gwyrdd a Thegwch Cymdeithasol"}],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/20252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/report"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/20252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20256,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/20252\/revisions\/20256"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20252"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=20252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}