{"id":19467,"date":"2025-11-05T15:28:20","date_gmt":"2025-11-05T15:28:20","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/?post_type=report&p=19467"},"modified":"2026-04-07T10:50:56","modified_gmt":"2026-04-07T10:50:56","slug":"ffactorau-llwyddiant-ar-gyfer-contractio-a-dyfarnu-masnachfreintiau-gwasanaethau-bysiau-yng-nghymru","status":"publish","type":"report","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/report\/ffactorau-llwyddiant-ar-gyfer-contractio-a-dyfarnu-masnachfreintiau-gwasanaethau-bysiau-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"Ffactorau llwyddiant ar gyfer contractio a dyfarnu masnachfreintiau gwasanaethau bysiau yng Nghymru\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Mae'r Bil Gwasanaethau Bysiau (Cymru), a gyflwynwyd i'r Senedd ym mis Mawrth 2025, yn nodi newid sylfaenol yn y ffordd y mae gwasanaethau bysiau'n cael eu cynllunio a'u darparu yng Nghymru. Mae'n cynnig disodli'r model dadreoleiddio a gyflwynwyd gan Ddeddf Trafnidiaeth 1985 \u00e2 system 'ailreoleiddio', gan roi'r p\u0175er i Weinidogion Cymru a Trafnidiaeth Cymru (TrC) ddylunio a chomisiynu rhwydweithiau o wasanaethau bysiau ledled y wlad.  <\/p>\n\n\n\n

Gofynnodd Llywodraeth Cymru, ar y cyd \u00e2 Trafnidiaeth Cymru, i Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru ddarparu tystiolaeth ar ffactorau llwyddiant allweddol wrth gontractio a dyfarnu masnachfreintiau bysiau. Bydd yr ymchwil yn cyfrannu at ddatblygu is-ddeddfwriaeth o'r Bil Bysiau sydd ar y gweill a gwaith parhaus Trafnidiaeth Cymru i roi masnachfreinio bysiau ar waith.\u202f <\/p>\n\n\n\n

Nod ein hymchwil yw ateb dau gwestiwn cyffredinol: <\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Ym maes\u00a0masnachfreinio\u00a0bysiau, pa arferion neu nodweddion contractio a dyfarnu sy'n dangos addewid o ran cyflawni'r gwelliannau ansawdd a'r canlyniadau polisi a ddymunir ar yr un pryd \u00e2 sicrhau gwerth am arian?\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
      \n
    1. Sut gall contractio, gan gynnwys cymhellion, helpu i alluogi: newid dulliau teithio drwy gynyddu nifer y bobl sy'n defnyddio bysiau; sero net; integreiddio trafnidiaeth; a lleihau tlodi trafnidiaeth?\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      I archwilio'r rhain, cynhaliodd Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru gyfres o wyth sesiwn 'tynnu sylw' at dystiolaeth gyda swyddogion Llywodraeth Cymru a TrC rhwng mis Mawrth a mis Mai 2025. Roedd y rhain yn cynnwys pum astudiaeth achos sy'n seiliedig ar ymarfer a chanolbwyntio ar dair her polisi, gan ddefnyddio arbenigedd academaidd ac ymarferwyr o bob rhan o'r DU ac yn rhyngwladol.   <\/p>\n\n\n\n

      Rydym wedi cyhoeddi tri chanlyniad allweddol o'r ymchwil:  <\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Prif adroddiad<\/strong>; sy'n crynhoi prif ganfyddiadau'r sesiynau tynnu sylw;\u00a0\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
          \n
        • Pedwar papur gwyntyllu wedi'u hysgrifennu gan arbenigwyr<\/strong>\u00a0sy'n cynnig gwybodaeth fanwl wedi'i theilwra i gyd-destun Cymru a;\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
            \n
          • Casgliad o \u2018gipolygon\u2019 o astudiaethau achos rhyngwladol;<\/strong>\u00a0yn cofnodi dulliau contractio a dyfarnu gwasanaethau bysiau a'r gwersi allweddol a ddysgwyd.\u00a0\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

            Fel y dengys y dystiolaeth a gasglwyd drwy'r prosiect hwn, mae amrywiaeth o ddulliau o dendro a chontractio gwasanaethau bysiau yn bodoli ar draws systemau trafnidiaeth gyhoeddus yn y DU ac yn rhyngwladol. Yn hytrach nag ailadrodd modelau presennol i ddatblygu masnachfreinio bysiau yng Nghymru, mae'r dystiolaeth yn tynnu sylw at yr angen i Lywodraeth Cymru a TrC wneud y canlynol: <\/p>\n\n\n\n

              \n
            • Datblygu dull\u00a0masnachfreinio\u00a0bysiau sy\u2019n unigryw i Gymru gan ddefnyddio arferion gorau rhyngwladol;\u00a0<\/strong>\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                \n
              • Hwyluso proses bontio i\u00a0fasnachfreinio\u00a0bysiau sydd wedi'i chynllunio a'i rheoli'n dda<\/strong>\u00a0a fydd yn gofyn am y canlynol: 1)\u00a0ymgysylltu helaeth ac ystyrlon<\/strong>\u00a0\u00e2 gweithredwyr i harneisio eu gwybodaeth fasnachol, a 2)\u00a0parhau i feithrin cymhwysedd\u00a0TrC\u00a0fel\u00a0rheoleiddiwr\u00a0bysiau\u00a0<\/strong>ac awdurdod canolog, gyda digon o amser, adnoddau a chymorth i gyfateb i raddfa'r her.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                  \n
                • Datblygu model\u00a0masnachfreinio\u00a0bysiau clir a chydweithredol wedi'i ategu gan lywodraethu cadarn sy'n gallu addasu a gwella'n barhaus.<\/strong>\u00a0Pwysleisiodd arbenigwyr bwysigrwydd y canlynol: (1) datblygu partneriaethau dibynadwy gyda gweithredwyr drwy ymgysylltu parhaus, a (2) datblygu contractau a threfniadau llywodraethu clir sy'n osgoi gormod o ffurfioldeb a\u00a0gor-reoli.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

                  Y prif argymhellion arbenigol mewn perthynas \u00e2 masnachfreinio bysiau yng nghyd-destun sero net, cynyddu symudedd gwledig, a mynd i'r afael ag anfantais drafnidiaeth oedd:  <\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  1. Gwneud teithio ar fysiau yn fwy deniadol er mwyn cynyddu nifer y defnyddwyr ac annog newid moddol i drafnidiaeth gyhoeddus.\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
                      \n
                    1. Sefydlu gweledigaeth strategol glir - gan gynnwys nodau, pwrpas ac egwyddorion - i lywio'r gwaith o gynllunio a gwneud penderfyniadau.\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
                        \n
                      1. Gwella dyluniad ac integreiddiad y rhwydwaith i gefnogi teithio di-dor ar draws dulliau trafnidiaeth confensiynol ac anghonfensiynol.\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
                          \n
                        1. Asesu amodau lleol ac anghenion defnyddwyr ar draws grwpiau ac ardaloedd daearyddol i dargedu adnoddau lle mae eu hangen fwyaf.\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
                            \n
                          1. Sicrhau sefydlogrwydd ariannol i weithredwyr, gan gynnwys mesurau i wella\u00a0fforddiadwyedd\u00a0gwasanaethau bysiau.\u00a0\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
                              \n
                            1. Datblygu partneriaethau i oresgyn ansicrwydd yn y sector.\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                              Mae'r Bil Gwasanaethau Bysiau (Cymru), a gyflwynwyd i'r Senedd ym mis Mawrth 2025, yn nodi newid sylfaenol yn y ffordd y mae gwasanaethau bysiau'n cael eu cynllunio a'u darparu yng Nghymru. Mae'n cynnig disodli'r model dadreoleiddio a gyflwynwyd gan Ddeddf Trafnidiaeth 1985 \u00e2 system 'ailreoleiddio', gan roi'r p\u0175er i Weinidogion Cymru a Trafnidiaeth Cymru (TrC) […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":19468,"template":"","categories":[150,18,12],"tags":[144,147],"research-and-impact":[],"class_list":["post-19467","report","type-report","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-llesiant-cymunedol","category-taclo-anghydraddoldebau","category-yr-amgylchedd-a-sero-net","tag-sero-net","tag-trafnidiaeth"],"meta_box":{"project":19368,"lead_author":"","authors":[12424,12316,12254],"image":[{"width":744,"height":418,"file":"TrawsCymru-T1-scaled.jpg","filesize":648903,"sizes":{"medium":{"file":"TrawsCymru-T1-744x419.jpg","width":744,"height":419,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":70618,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-744x419.jpg"},"large":{"file":"TrawsCymru-T1-1200x675.jpg","width":1200,"height":675,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":167251,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-1200x675.jpg"},"thumbnail":{"file":"TrawsCymru-T1-744x418.jpg","width":744,"height":418,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":70516,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-744x418.jpg"},"medium_large":{"file":"TrawsCymru-T1-768x432.jpg","width":768,"height":432,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":73913,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-768x432.jpg"},"1536x1536":{"file":"TrawsCymru-T1-1536x864.jpg","width":1536,"height":864,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":259858,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-1536x864.jpg"},"2048x2048":{"file":"TrawsCymru-T1-2048x1152.jpg","width":2048,"height":1152,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":435856,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-2048x1152.jpg"},"post-thumbnail":{"file":"TrawsCymru-T1-395x222.jpg","width":395,"height":222,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":23093,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-395x222.jpg"},"banner":{"file":"TrawsCymru-T1-1920x640.jpg","width":1920,"height":640,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":252264,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-1920x640.jpg"},"square_thumb":{"file":"TrawsCymru-T1-800x800.jpg","width":800,"height":800,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":134495,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-800x800.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]},"original_image":"TrawsCymru-T1.jpg","ID":"19446","name":"TrawsCymru-T1-scaled.jpg","path":"\/infotree\/sites\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-scaled.jpg","url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-744x418.jpg","full_url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-scaled.jpg","title":"TrawsCymru T1","caption":"","description":"","alt":"","srcset":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-744x418.jpg 744w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-768x432.jpg 768w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-2048x1152.jpg 2048w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/TrawsCymru-T1-395x222.jpg 395w"}],"files":[{"file":["19489"],"publication_type":"Thinkpiece","title_for_display":"Dadansoddi llywodraethu trafnidiaeth gyhoeddus - Dr Didier van de Velde"},{"file":["19490"],"publication_type":"Thinkpiece","title_for_display":"Lleihau allyriadau trafnidiaeth a chynyddu nifer y teithwyr ar fysiau - Yr Athro Emeritws Peter White"},{"file":["19491"],"publication_type":"Thinkpiece","title_for_display":"Integreiddio, gwledigrwydd a lliniaru tlodi trafnidiaeth - Yr Athro Emerita Corinne Mulley a'r Athro John Nelson"},{"file":["19492"],"publication_type":"Thinkpiece","title_for_display":"Masnachfraint bysiau ar gyfer yr agenda sero net yng Nghymru - Yr Athro Emerita Corinne Mulley a'r Athro John Nelson"},{"file":["19493"],"publication_type":"Case Study","title_for_display":"Ffactorau llwyddiant ar gyfer contractio a dyfarnu masnachfreintiau gwasanaethau bysiau yng Nghymru - Cipluniau astudiaethau achos lefel uchel"},{"file":["19494"],"publication_type":"Report","title_for_display":"Ffactorau llwyddiant ar gyfer contractio a dyfarnu masnachfraint bysiau yng Nghymru"}],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/19467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/report"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/19467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19495,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/19467\/revisions\/19495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19467"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=19467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}