{"id":19061,"date":"2025-07-30T10:45:50","date_gmt":"2025-07-30T10:45:50","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/?post_type=report&p=19061"},"modified":"2025-07-30T10:47:54","modified_gmt":"2025-07-30T10:47:54","slug":"adolygiad-o-dystiolaeth-ar-lesiant-a-deilliannau-addysgol-gwahanol-ddulliau-o-gynorthwyo-plant-a-phobl-ifanc-traws","status":"publish","type":"report","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/report\/adolygiad-o-dystiolaeth-ar-lesiant-a-deilliannau-addysgol-gwahanol-ddulliau-o-gynorthwyo-plant-a-phobl-ifanc-traws\/","title":{"rendered":"Adolygiad o dystiolaeth ar lesiant a deilliannau addysgol gwahanol ddulliau o gynorthwyo plant a phobl ifanc traws"},"content":{"rendered":"\n

Mae Cynllun Gweithredu LHDTC+ Llywodraeth Cymru\u2019n cynnwys ymrwymiad i ddarparu canllaw cenedlaethol priodol i ysgolion ac awdurdodau lleol i gynorthwyo plant a phobl ifanc traws mewn lleoliadau addysg.<\/p>\n\n\n\n

I helpu gyda datblygiad y canllaw hwn, gofynnodd Llywodraeth Cymru i Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru (WCPP) edrych ar y sylfaen dystiolaeth bresennol ar lesiant a deilliannau addysgol gwahanol ddulliau o gynorthwyo plant a phobl ifanc traws mewn lleoliadau addysg, <\/strong>gan gynnwys tystiolaeth ar ddeilliannau i gymheiriaid plant a phobl ifanc traws.<\/p>\n\n\n\n

Comisiynwyd Rapid Research and Appraisal Lab (RREAL) yn University College London gennym i gynnal adolygiad cyflym o\u2019r dystiolaeth a oedd yn ymdrin \u00e2 phedwar cwestiwn yn benodol:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Beth yw\u2019r anghenion a\u2019r canlyniadau llesiant i blant a phobl ifanc traws mewn lleoliadau addysg?<\/li>\n\n\n\n
  2. Beth yw anghenion a deilliannau addysgol plant a phobl ifanc traws mewn lleoliadau addysg?<\/li>\n\n\n\n
  3. Beth yw effaith polisi a dulliau ymarfer ar drawsnewid cymdeithasol mewn lleoliadau addysg ar blant a phobl ifanc traws o ran eu llesiant a\u2019u deilliannau dysgu?<\/li>\n\n\n\n
  4. Beth yw effaith polisi a dulliau ymarfer ar drawsnewid cymdeithasol mewn lleoliadau addysg ar gymheiriaid plant a phobl ifanc traws o ran eu llesiant a\u2019u deilliannau dysgu?<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Heblaw am y cwestiynau ymchwil penodol hyn ar effaith polisi ac ymarfer ysgolion, roedd cwestiynau am effaith bosibl trawsnewid cymdeithasol ei hun ar ddeilliannau tymor hir plant a phobl ifanc y tu hwnt i gwmpas yr adolygiad hwn.<\/p>\n\n\n\n

    Defnyddiodd RREAL ddull chwilio ac asesu ansawdd strwythuredig a thrylwyr sefydledig i ganfod, arfarnu, a chyfuno tystiolaeth gyhoeddedig bresennol. Hefyd, mae canlyniadau\u2019r adolygiad wedi bod drwy broses adolygu gan gymheiriaid gan bedwar o arbenigwyr pwnc a methodolegol gyda safbwyntiau a phersbectifau amrywiol ar gwestiynau\u2019r ymchwil.<\/p>\n\n\n\n

    Mae rhai o brif ganfyddiadau\u2019r adolygiad yn cynnwys:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Roedd plant traws yn fwy tebygol o ddangos eu bod yn profi canlyniadau llesiant gwaeth <\/strong>na\u2019u cymheiriaid cisryweddol, gan gynnwys mwy o erledigaeth o blith cymheiriaid, lefel is o ymdeimlad o berthyn i\u2019r ysgol ac iechyd meddwl gwaeth.<\/li>\n\n\n\n
    • Roedd plant traws yn fwy tebygol o ddangos eu bod yn profi canlyniadau addysgol gwaeth <\/strong>na\u2019u cymheiriaid cisryweddol, gan gynnwys perfformiad addysgol gwaeth, presenoldeb gwaeth a llai o ddyhead i gyfranogi mewn addysg \u00f4l-uwchradd.<\/li>\n\n\n\n
    • Nododd plant traws amrywiaeth o anghenion llesiant ac addysgol<\/strong>, gan gynnwys parodrwydd staff i fynd i\u2019r afael \u2018bwlio trawsffobig\u2019, hinsawdd gefnogol yn yr ysgol, a chwricwlwm cynhwysol.<\/li>\n\n\n\n
    • Nid oedd llawer o dystiolaeth o werthuso dulliau polisi ac ymarfer penodol i gynorthwyo plant a phobl ifanc traws mewn lleoliadau addysg. Fodd bynnag, nododd yr adolygiad sawl astudiaeth a oedd yn edrych ar y perthnasoedd rhwng ffactorau ysgol ehangach a llesiant a deilliannau addysgol plant a phobl ifanc traws. Mae\u2019r dystiolaeth hon yn cynnwys dangosyddion rhagarweiniol fod dulliau polisi ac ymarfer \u2018cadarnhaol\u2019 \u2013 er enghraifft, rhai sy\u2019n rhoi cyfle i blant a phobl ifanc traws ddefnyddio enw a rhagenw o\u2019u dewis yn yr ysgol, neu wisgo dillad neu steil gwallt sy\u2019n cyd-fynd \u00e2\u2019r rhywedd maent wedi\u2019u bennu iddynt eu hunain \u2013 yn gallu chwarae rhan mewn nifer o ffactorau ysgol ehangach sy\u2019n gysylltiedig \u00e2 gwella llesiant a deilliannau addysgol i blant a phobl ifanc traws.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Nododd yr arolwg hefyd angen am ragor o dystiolaeth:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Sefydlu perthnasoedd achosol sylfaenol rhwng ffactorau ysgol a deilliannau myfyrwyr traws. Mae hyn am fod astudiaethau meintiol a nodwyd yn yr adolygiad yn defnyddio dyluniadau croestoriadol, sy\u2019n golygu er bod cysylltiadau sy\u2019n arwyddocaol yn ystadegol wedi\u2019u canfod, na ellid dangos achosiaeth;<\/li>\n\n\n\n
      • Edrych ar effeithiau gwahanol bolis\u00efau a dulliau ymarfer ar gymheiriaid myfyrwyr traws; ac<\/li>\n\n\n\n
      • Edrych ar brofiadau plant a phobl ifanc traws anabl, a phlant a phobl ifanc traws ag anghenion dysgu ychwanegol.<\/li>\n\n\n\n
      • Bydd canfyddiadau\u2019r adolygiad yn cael eu hystyried ochr yn ochr ag ymgysylltiad \u00e2 rhanddeiliaid a thystiolaeth ehangach i lywio canllaw Llywodraeth Cymru ar gyfer ysgolion ac awdurdodau lleol i helpu plant a phobl ifanc traws mewn lleoliadau addysg.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Mae Cynllun Gweithredu LHDTC+ Llywodraeth Cymru\u2019n cynnwys ymrwymiad i ddarparu canllaw cenedlaethol priodol i ysgolion ac awdurdodau lleol i gynorthwyo plant a phobl ifanc traws mewn lleoliadau addysg. I helpu gyda datblygiad y canllaw hwn, gofynnodd Llywodraeth Cymru i Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru (WCPP) edrych ar y sylfaen dystiolaeth bresennol ar lesiant a deilliannau addysgol […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19021,"template":"","categories":[],"tags":[],"research-and-impact":[],"class_list":["post-19061","report","type-report","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"meta_box":{"project":"","lead_author":"","authors":[],"image":[],"files":[{"file":["19062"],"publication_type":"Evidence Review","title_for_display":"Adolygiad o dystiolaeth i gefnogi canllawiau i ysgolion plant a phobl ifanc drawsryweddol"}],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/19061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/report"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/report\/19061\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19021"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19061"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=19061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}