{"id":20519,"date":"2026-03-05T16:07:38","date_gmt":"2026-03-05T16:07:38","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpp.org.uk\/?p=20519"},"modified":"2026-03-05T21:25:06","modified_gmt":"2026-03-05T21:25:06","slug":"sero-net-a-all-cymru-ddysgu-gan-yr-alban","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/sero-net-a-all-cymru-ddysgu-gan-yr-alban\/","title":{"rendered":"Sero net: A all Cymru ddysgu gan yr Alban?"},"content":{"rendered":"\n

Wrth i Gymru symud tuag at sero net, mae un peth yn dod yn fwyfwy clir: nid yw\u2019r newid yn ymwneud \u00e2 thechnoleg yn unig. Mae\u2019n ymwneud \u00e2 thrawsnewid economaidd \u2013 pwy sy\u2019n berchen arno, pwy sy\u2019n ei siapio, a phwy sy\u2019n elwa ohono. Mae taith yr Alban yn cynnig gwersi gwerthfawr ar sut y gall dull cydweithredol sy\u2019n seiliedig ar leoedd ac sy\u2019n cael ei arwain gan y gymuned sicrhau\u2019r canlyniadau gorau posibl o ran yr hinsawdd a\u2019r economi. Ond mae gan Gymru gyfle hefyd i wneud pethau\u2019n wahanol ac yn well.<\/p>\n\n\n\n

Gydag etholiadau ar y gorwel ar gyfer ddwy wlad, a chyda sero net yn bwnc amserol ac weithiau\u2019n ddadleuol, nawr yw\u2019r amser i sicrhau bod pob penderfyniad yn adeiladu ar yr arferion gorau ac yn sicrhau manteision yn eang ac yn deg ar draws cymunedau.<\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019r Alban wedi dangos yr hyn sy\u2019n bosibl hyd yn oed gydag ynni yn fater a gadwyd yn \u00f4l. Mae ei Egwyddorion Arferion Da<\/strong><\/a> yn annog datblygwyr i gyfrannu \u00a35,000 y MW mewn buddion cymunedol, gan gynhyrchu dros \u00a3194 miliwn ers 1990. Mae ymchwil<\/strong><\/a> yn awgrymu bod tua \u00a34.18 o werth economaidd lleol ychwanegol yn cael ei greu am bob \u00a31 o gyllid budd cymunedol. Ond eto, gellid cadw mwy o werth yn lleol, a dyna pam rydym wedi bod yn cefnogi ymchwil i sefydlu Cronfa Cyfoeth Cymunedol yr Alban o ffynonellau adnewyddadwy.<\/p>\n\n\n\n

Ledled y wlad, mae dulliau ymarferol o adeiladu cyfoeth cymunedol yn dod i\u2019r amlwg. Bu CLES<\/u><\/strong><\/a> yn gweithio gyda South of Scotland Enterprise i ddatblygu Fframwaith Adeiladu Cyfoeth Cymunedol ar gyfer Ynni Adnewyddadwy<\/u><\/strong><\/a>, <\/strong>a chyda Chyngor yr Ucheldir ar Siarter Gwerth gan sicrhau bod datblygiadau ar raddfa fawr yn darparu gwerth ychwanegol i gymunedau lleol. Mae perchnogaeth hefyd yn bwysig: Roedd trydydd sector cryf yr Alban, gyda deddfwriaeth grymuso cymunedol gadarn yn gefn iddo, wedi galluogi sefydlu bron i 28,000 o brosiectau ynni lleol a chymunedol erbyn 2023.<\/p>\n\n\n\n

Mae awdurdodau lleol yn dod yn rhan gynyddol o'r darlun hefyd. Mae Cyngor Ynysoedd Orkney yn datblygu ei fferm wynt ei hun, y disgwylir iddi gynhyrchu \u00a35.5 miliwn bob blwyddyn, ac mae Gogledd Ayrshire yn datblygu prosiectau solar. Pan fydd perchnogaeth gyhoeddus a chymunedol yn rhan o\u2019r gymysgedd, mae\u2019r manteision yn amlhau \u2013 yn ariannol, yn gymdeithasol ac yn ddemocrataidd.<\/p>\n\n\n\n

Mae Cymru mewn sefyllfa dda i fynd ymhellach. Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol 2015<\/strong><\/a> yn cynnig sylfaen unigryw ar gyfer modelau perchnogaeth gyhoeddus, gymunedol a chydweithredol sy\u2019n cadw mwy o gyfoeth yn agos at gartref. Ond mae\u2019n hanfodol sicrhau bod gan Gymru\u2019r sgiliau cywir yn y llefydd iawn.<\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019r ddwy wlad yn wynebu prinder mewn crefftau peirianneg, \u00f4l-osod a thechnegol. Ond, mae\u2019r Alban wedi dysgu nad yw sgiliau technegol yn unig yn ddigon. Mae\u2019r broses o bontio\u2019n llwyddiannus hefyd yn dibynnu ar y canlynol:<\/p>\n\n\n\n