{"id":15381,"date":"2023-10-16T10:23:40","date_gmt":"2023-10-16T10:23:40","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/sut-all-cymru-fwydo-ei-hun-mewn-byd-bioamrywiol-a-charbon-niwtral-yn-y-dyfodol\/"},"modified":"2025-04-11T13:27:53","modified_gmt":"2025-04-11T13:27:53","slug":"sut-all-cymru-fwydo-ei-hun-mewn-byd-bioamrywiol-a-charbon-niwtral-yn-y-dyfodol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/sut-all-cymru-fwydo-ei-hun-mewn-byd-bioamrywiol-a-charbon-niwtral-yn-y-dyfodol\/","title":{"rendered":"Sut all Cymru fwydo ei hun mewn byd bioamrywiol a charbon niwtral yn y dyfodol?"},"content":{"rendered":"

Darllenwch ymateb Alexander Phillips,\u00a0Rheolwr Polisi ac Eiriolaeth WWF Cymru i ein adroddiad: Sut gallai Cymru fwydo'i hun erbyn 2035?<\/p>\n

Gydag effeithiau newid hinsawdd a cholli bioamrywiaeth yn dod yn fwyfwy amlwg o gwmpas y byd, mae\u2019r cwestiwn \u2018sut all Cymru fwydo\u2019i hun yn 2035\u2019 a thu hwnt yn bendant yn un o gwestiynau polisi cyhoeddus pwysicaf ein hoes.<\/p>\n

Er bod gan sectorau fel cynhyrchu ynni a thrafnidiaeth ffordd strategaethau clir ar waith ar gyfer datgarboneiddio yn arwain at 2050 trwy ddefnyddio mwy o ynni adnewyddadwy a thanwyddau amgen,\u00a0 nid oes llawer o weithredu ar hyn o bryd i symud y pwyslais yn y system fwyd. Y system hon sy\u2019n gyfrifol am oddeutu traean o\u2019r allyriadau nwyon t\u0177 gwydr yn fyd-eang[1]<\/a>, ac felly mae\u2019n sector sydd \u00e2 photensial mawr i gyflawni\u2019r newidiadau mae eu hangen er mwyn gwireddu Sero Net.<\/p>\n

Yma yng Nghymru, mae\u2019r systemau amaethyddol anghynaladwy presennol wedi arwain at amcanestyniadau sy\u2019n dangos mai\u2019r sector hwn fydd allyrrydd domestig mwyaf nwyon t\u0177 gwydr erbyn tua 2035[2]<\/a>. Mae ei allyriadau wedi codi yn ystod y degawd diwethaf, sy\u2019n mynd yn groes i\u2019r duedd o allyriadau\u2019n gostwng yn y sectorau domestig eraill[3]<\/a>.<\/p>\n

Deddf Amaeth (Cymru) 2023 a\u2019r Cynllun Ffermio Cynaliadwy sy\u2019n deillio ohoni<\/strong><\/p>\n

Mae ein hymadawiad o\u2019r Undeb Ewropeaidd wedi gorfodi Llywodraeth Cymru i weithredu yn y maes hwn. Mae gan y Ddeddf Amaeth (Cymru) 2023 newydd a\u2019r Cynllun Ffermio Cynaliadwy sy\u2019n deillio ohoni y potensial i feithrin symudiadau sylweddol ar ochr gynhyrchu'r system fwyd, pe bai\u00a0 gwleidyddion yn ddigon dewr i\u2019w thrawsnewid yn system cynhyrchu bwyd wirioneddol gynaliadwy.\u00a0 Byddai hyn yn gyferbyniad sylweddol i sefyllfa bresennol Cymru lle, ochr yn ochr ag allyriadau cynyddol, cydnabyddir bod arferion ffermio anghynaladwy yn un o brif ysgogwyr y broses colli bioamrywiaeth.<\/p>\n

Yn ddi-os, os yw\u2019r cyflawniad a\u2019r dyraniadau cyllidebol gyfwerth \u00e2\u2019r uchelgais, y Cynllun Ffermio Cynaliadwy yw ein cyfle mwyaf i lunio arferion amaethyddol yn y degawdau nesaf a sicrhau y bydd Cymru yn parhau ar hyd y trywydd i ddiwallu ei huchelgeisiau Sero Net. Mae\u2019r Cynllun yn rhoi inni gyfle i wobrwyo system ffermio sy\u2019n gweithio\u2019n agosach \u00e2 natur gartref, a hefyd yn gyfle i sicrhau nad yw arferion ffermio yng Nghymru\u2018n cyfrannu at golli natur a newid hinsawdd mewn gwledydd tramor. Er enghraifft, mae gofynion Cymru o ran bwyd anifeiliaid fferm ar hyn o bryd yn golygu bod tri chwarter o\u2019r soia a fewnforir gennym yn dod o wledydd fel Paraguay, yr Ariannin a Brasil, sy\u2019n wynebu risg uchel, neu risg uchel iawn o ddatgoedwigo a phroblemau cymdeithasol eraill[4]<\/a>.<\/p>\n

Y system fwyd ehangach<\/strong><\/p>\n

Wrth nodi\u2019r pwyntiau hyn, mae\u2019n hanfodol cydnabod mai dim ond un rhan o\u2019r pos yw cynhyrchu bwyd, yn enwedig pan fo\u2019r hyn a gynhyrchwn ac a fwytawn yng Nghymru mor ddigyswllt \u2013 dim ond 5% o\u2019r cig oen a\u2019r cig eidion a gynhyrchir gennym a gaiff ei fwyta yng Nghymru[5]<\/a>, a mewnforion sy\u2019n cyflenwi\u2019r rhan fwyaf o\u2019n cymeriant maethol. Yn syml, nid ydym yn \u2018bwydo\u2019r genedl\u2019 ar hyn o bryd.<\/p>\n

Yn yr un modd, mae Cymru\u2019n dal i fod ymhell ar ei h\u00f4l hi o ran diwygio\u2019r system fwyd ehangach \u2013 ac ychwanegwyd at hyn gan fethiant y Senedd i ystyried Bil Bwyd (Cymru) ymhellach yn gynharach eleni. Mae angen inni feithrin ymagwedd strategol gyd gysylltiedig at ein system fwyd, a fydd yn mynd i\u2019r afael ag effeithiau\u2019r system fwyd ehangach yn ein rhuthr at Sero Net, gan gynnwys y bwyd a fwyteir a gwastraff bwyd.<\/p>\n

O gofio\u2019r cyd-destun hwn, roeddwn wrth fy modd i weld y Gr\u0175p Her Sero Net 2035 yn neilltuo cymaint o\u2019i egni i ateb y cwestiwn o sut bydd Cymru\u2019n bwydo ei hun yn y dyfodol agos. Er fy mod i\u2019n dal i feddwl nad yw llwybr Sero Net 2035 cenedlaethol yn ymarferol, cydnabyddaf mai gwir werth y Gr\u0175p Her yw gofyn cwestiynau o\u2019r fath, gan dynnu sylw at y meysydd lle mae angen inni wella ein hymdrechion os ydym am gyflawni ein hymrwymiad i gyrraedd Sero Net erbyn 2050 fan hwyraf.<\/p>\n

Yr angen i fod yn onest<\/strong><\/p>\n

Mae Pecyn Tystiolaeth newydd Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru am y system fwyd mor werthfawr o\u2019r safbwynt hwn. Mae\u2019n dwyn ynghyd yn ddestlus gymaint o faterion a dadleuon cymhleth \u00e2\u2019r data gorau sydd ar gael, i greu darlun o systemau amaethyddol a bwyd Cymru sy\u2019n tynnu sylw at ddau wirionedd brawychus y mae angen i bawb ohonom fod yn onest amdanynt:<\/p>\n