{"id":15273,"date":"2022-02-03T15:47:44","date_gmt":"2022-02-03T15:47:44","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/a-ddylid-codi-oedran-cymryd-rhan-mewn-addysg-neu-hyfforddiant-i-18-oed-yng-nghymru\/"},"modified":"2025-04-11T13:27:18","modified_gmt":"2025-04-11T13:27:18","slug":"a-ddylid-codi-oedran-cymryd-rhan-mewn-addysg-neu-hyfforddiant-i-18-oed-yng-nghymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/a-ddylid-codi-oedran-cymryd-rhan-mewn-addysg-neu-hyfforddiant-i-18-oed-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"A ddylid codi oedran cymryd rhan mewn addysg neu hyfforddiant i 18 oed yng Nghymru?"},"content":{"rendered":"

Mae Dr <\/span><\/i>Matt Dickson<\/span><\/i><\/a> yn<\/span> Ddarllenydd mewn Polisi Cyhoeddus yn y Sefydliad Ymchwil <\/span><\/i>Polisi <\/span>(IPR) ym Mhrifysgol Caerfaddon. Mae <\/span><\/i>Sue Maguire<\/span><\/i><\/a> yn Athro Anrhydeddus yn yr IPR ym Mhrifysgol Caerfaddon. Bu i\u2019w gwaith ymchwil ar godi oedran cymryd rhan mewn addysg i 18 oed gael ei gyhoeddi\u2019n ddiweddar gan Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru.\u00a0<\/span><\/i>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae'n ofynnol i bob person ifanc yn y DU aros yn yr <\/span>ysgol<\/span><\/i> tan ddiwedd y flwyddyn academaidd pan fyddant yn codi\u2019n 16 oed. Ers 2015, mae deddfwriaeth wedi bod yn Lloegr sy'n nodi y dylai pobl ifanc aros mewn rhyw fath o addysg neu hyfforddiant tan y byddant yn cyrraedd eu pen-blwydd yn 18 oed.<\/span>1<\/span> Hyd yma, ni ddilynwyd y cyfeiriad polisi hwn yng Nghymru, yn yr Alban nac yng Ngogledd Iwerddon.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae'r <\/span>IPR<\/span><\/a> wedi cydweithio'n ddiweddar \u00e2 Chanolfan Polisi Cyhoeddus Cymru (WCPP) i edrych ar effeithiau codi'r oedran cyfranogi (raising the participation age, RPA) yn Lloegr ac mewn gwledydd eraill ledled y byd lle mae polis\u00efau tebyg wedi'u cyflwyno. Yna, asesodd y prosiect hwn effaith debygol gweithredu polisi tebyg yng Nghymru ar addysg \u00f4l-16 neu ar gyfraddau cyfranogiad, cadw a chyrhaeddiad.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae tystiolaeth sy\u2019n awgrymu y bydd gwella cyfraddau cyfranogi mewn addysg a hyfforddiant \u00f4l-16 yn fuddiol i bobl ifanc, i\u2019r economi ac i\u2019r gymdeithas yn ehangach. At hynny, mae corff mawr o ymchwil wedi sefydlu bod cynnydd blaenorol yn yr oedran isaf er mwyn gadael yr ysgol yn y DU (ac yn rhyngwladol) wedi arwain at gynnydd yn lefelau <\/span>cyrhaeddiad<\/span><\/a>, cymwysterau ,<\/span>enillion<\/span><\/a> a sgiliau, yn ogystal \u00e2 gwella <\/span>iechyd a lleihau cyfraddau marwolaethau<\/span><\/a>, <\/span>beichiogrwydd ymhlith merched yn eu harddegau<\/span><\/a> a <\/span>throseddau ieuenctid<\/span><\/a>.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Tan i RPA gael ei fabwysiadu yn Lloegr, yn 1972 y cafwyd y newid sylweddol diwethaf i ofynion addysg yn y DU. Pan godwyd yr oedran gadael ysgol (raising of the school leaving age, RoSLA) bryd hynny, codwyd yr oedran roedd pobl ifanc yn cael gadael yr ysgol o 15 i 16 oed. Fodd bynnag, mae tri gwahaniaeth sylfaenol rhwng RPA a RoSLA 1972:<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Nid yw RPA yn ei gwneud yn ofynnol i bobl ifanc aros mewn dysgu amser llawn yn yr ysgol ac mae'n cynnig yr hyblygrwydd i gyfuno gwaith \u00e2 hyfforddiant a dysgu\u2019n rhan-amser. Gallai hyn ei gwneud hi\u2019n anoddach gweithredu ac olrhain y cynllun, o ystyried y gwahanol opsiynau a llwybrau y gall pobl ifanc eu dewis. Mae hefyd yn gofyn am gydweithrediad a monitro amrywiaeth eang o ddarparwyr addysg a hyfforddiant, ac o gyflogwyr. I'r gwrthwyneb, roedd RoSLA yn gymharol syml, er ei fod yn gostus, gan ei bod yn ofynnol i bob person ifanc aros yn yr ysgol tan ei fod yn 16 oed.<\/span><\/li>\n
  2. Mae'r cyfnodau gweithredu a'r dyraniadau cyllid yn wahanol iawn. Roedd sylfeini RoSLA yn Neddf Addysg 1944, gydag oedi o 28 mlynedd cyn iddo gael ei weithredu, oherwydd y gost i'r pwrs cyhoeddus, o ran adeiladau ysgol newydd a'r athrawon ychwanegol oedd eu hangen i gefnogi newidiadau o'r fath.2<\/span> Roedd cynlluniau ar gyfer RPA yn rhan o Ddeddf Addysg a Hyfforddiant 2008 ac fe'u deddfwyd yn Lloegr yn 2013 i gynnwys pob plentyn 17 oed, cyn cael eu hestyn yn 2015 i bob person ifanc tan ei ben-blwydd yn 18 oed, h.y. roedd yr amserlen yn fyr iawn. Hefyd, nid oedd mwy o fuddsoddiad yn dod gyda RPA, gyda'r awdurdodau lleol yn cael cyfarwyddyd i <\/span>dalu costau darparu addysg ychwanegol ac i fonitro'r nifer a oedd yn manteisio<\/span><\/a> o\u2019u cyllidebau cyffredinol presennol.<\/span>\u00a0<\/span><\/li>\n
  3. Er bod methu cydymffurfio \u00e2 deddfwriaeth RoSLA wedi arwain at erlyn rhieni\/gofalwyr yn droseddol, nid oes unrhyw gosbau ar hyn o bryd yn cael eu rhoi i bobl ifanc, i\u2019w rhieni\/gofalwyr nac i gyflogwyr am beidio \u00e2 chydymffurfio \u00e2 deddfwriaeth yr RPA yn Lloegr.<\/li>\n<\/ol>\n

    Er ei bod yn rhy gynnar i asesu effeithiau llawn RPA yn Lloegr ar ganlyniadau economaidd ac addysgol ehangach, gallwn weld yr effaith ar gyfraddau cyfranogiad \u00f4l-16.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Er bod cyfraddau cyfranogiad \u00f4l-16 mewn ysgolion wedi codi ers i RPA gael ei weithredu, mae hyn wedi cyd-fynd \u00e2 chwymp yn nifer y bobl ifanc sy'n ymgymryd \u00e2 phrentisiaethau neu fathau eraill o hyfforddiant galwedigaethol, fel mai prin yw\u2019r newid yn y niferoedd nad ydynt mewn addysg na hyfforddiant.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Felly, os mai nod y polisi yw ymgysylltu o\u2019r newydd \u00e2'r rhai sy'n gadael y system addysg ar \u00f4l cyrraedd 16 oed a chodi cyfran y garfan ysgol sy'n dal ati mewn rhyw fath o addysg neu hyfforddiant, nid yw hyn wedi'i gyflawni eto.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Efallai nad yw'n syndod ychwaith fod yr adolygiad o lenyddiaeth ryngwladol a wnaed yn y prosiect hwn wedi canfod mai gwan yw\u2019r dystiolaeth i gefnogi gweithredu RPA yng Nghymru. Mae dyluniad polisi, costio ac amseru RPA, o'i gymharu \u00e2 newidiadau hanesyddol RoSLA, yn wahanol iawn ac yn helpu i egluro pam mae eu canlyniadau\u2019n cyferbynnu.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Felly'r cwestiwn o hyd yw beth <\/span>gallai<\/span><\/i>'r polisi ei gyflawni, o ran canlyniadau gwell, petai\u2019n cael gefnogi gan gyllid digonol a darpariaeth ychwanegol. Dyma lle y gall y dadansoddiad meintiol, a wnaed yn rhan o'r prosiect hwn, daflu rhywfaint o oleuni.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Modelu'r effaith bosibl<\/b><\/p>\n

    Heb sylfaen dystiolaeth gref sy'n ymwneud yn benodol \u00e2 RPA (yn hytrach na RoSLA), nid yw'n glir beth dylem ddisgwyl iddo ddigwydd yng Nghymru, os caiff yr oedran cyfranogi ei godi i 18.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Felly, rhaid inni adeiladu model ar gyfer effaith RPA sy'n ystyried nifer y bobl sy'n debygol o gael eu heffeithio, yr hyn y byddent yn dewis ei wneud, beth y byddent yn ei gyflawni a beth fyddai'r enillion economaidd hirdymor ar eu cyraeddiadau.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Er mwyn gweithredu'r model, mae angen i ni wneud tybiaethau ar gyfer pob un o'r camau modelu hyn. Mae hyn yn golygu, er y gallwn ddewis cyfres o dybiaethau am baramedrau\u2019r model sy'n gwneud y synnwyr mwyaf yn ein barn ni \u2013 ein 'senario canolog' \u2013 nid oes sicrwydd, a gall prisio terfynol budd economaidd gros y polisi newid yn eithaf sylweddol os byddwn yn newid y tybiaethau modelu.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Mae Ffigur 1 yn dangos y tybiaethau a wnawn ar gyfer pob cam o'r model yn ein \u2018senario canolog\u2019.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    \u00a0\"\"<\/span><\/p>\n

    Ffigur 1: Camau modelu, rhagdybiaethau sylfaenol a rhagdybiaethau a ddewiswyd ar gyfer y senario modelu canolog<\/span><\/b>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Yr allwedd i ddeall yr effaith bosibl ar gyfranogiad a manteision economaidd tymor hwy y polisi, yw i ba raddau y mae cyfranogiad yn cynyddu, h.y. graddau'r cydymffurfio. Mae'r dystiolaeth betrus o Loegr yn awgrymu lefel isel iawn o gydymffurfio, o ystyried nad yw cyfran gyffredinol pob carfan mewn addysg neu hyfforddiant wedi newid mewn gwirionedd. Rydym yn tybio bod gan y polisi gyfradd gydymffurfio o 30%, sydd efallai\u2019n eithaf ceidwadol o ystyried profiad Lloegr.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Ar hyn o bryd, o ystyried yr opsiynau presennol, dewis cyntaf y bobl ifanc sy'n gadael y system yn 16 oed yw rhoi'r gorau iddi, felly nid ydym yn gwybod beth y byddent yn ei ddewis petai disgwyl iddynt aros mewn addysg a hyfforddiant. Felly, rydym yn tybio y byddai'r cyfranogwyr ychwanegol yn cael eu dosbarthu ar draws y llwybrau canlynol:\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n