{"id":15244,"date":"2021-06-09T10:51:36","date_gmt":"2021-06-09T10:51:36","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/gweithredur-ddyletswydd-economaidd-gymdeithasol-dysgu-o-brofiad\/"},"modified":"2025-04-11T13:27:10","modified_gmt":"2025-04-11T13:27:10","slug":"gweithredur-ddyletswydd-economaidd-gymdeithasol-dysgu-o-brofiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/gweithredur-ddyletswydd-economaidd-gymdeithasol-dysgu-o-brofiad\/","title":{"rendered":"Gweithredu\u2019r ddyletswydd economaidd-gymdeithasol:  dysgu o brofiad"},"content":{"rendered":"<p>Ar 31 Mawrth 2021, cychwynnodd Llywodraeth Cymru Adran 1 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010, a adweinir fel y <a href=\"https:\/\/gov.wales\/socio-economic-duty-overview\">ddyletswydd economaidd-gymdeithasol<\/a>.\u00a0 Mae'n ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus, wrth wneud penderfyniadau strategol, roi \u201c<a href=\"https:\/\/gov.wales\/sites\/default\/files\/publications\/2021-03\/a-more-equal-wales.pdf\">sylw dyledus i'r angen i leihau anghydraddoldebau canlyniad sy'n deillio o anfantais economaidd-gymdeithasol<\/a>\u201d.\u00a0 Mae hyn yn arwydd o'r ymgais ddiweddaraf gan Lywodraeth Cymru i wreiddio egwyddorion cydraddoldeb yn ei gweithgareddau ei hun, a rhai'r sector cyhoeddus ehangach.<\/p>\n<p>Fel y dengys fy adroddiad <em>Defnydd Llywodraeth Cymru o offer polisi ar gyfer prif ffrydio cydraddoldebau<\/em>, mae gan Lywodraeth Cymru brofiad helaeth o ymgorffori cydraddoldeb yn ei phenderfyniadau, er ei bod wedi wynebu nifer o heriau wrth wneud hynny.\u00a0 Mae'r profiadau a gwersi a ddysgwyd hyn yn cynnig awgrymiadau ar gyfer gweithredu'r ddyletswydd economaidd-gymdeithasol, sy'n berthnasol i Lywodraeth Cymru a'r sector cyhoeddus ehangach.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Nid yw dyletswyddau statudol yn ddigonol ar eu pennau eu hunain i weithredu newid <\/strong><\/p>\n<p>Mae gan Lywodraeth Cymru nifer o <a href=\"https:\/\/gov.wales\/sites\/default\/files\/publications\/2021-01\/a-more-equal-wales-mapping-guide.pdf\">ofynion statudol i hyrwyddo cydraddoldeb<\/a> wrth wneud penderfyniadau.\u00a0 Fodd bynnag, er mor drawsnewidiol yw eu potensial, nid yw'r gofynion hyn yn ddigonol ar gyfer sicrhau newid sylweddol ar eu pennau eu hunain.\u00a0 Mae bylchau gweithredu, a datgysylltiad rhwng gofynion statudol i ystyried cydraddoldeb, ac allbynnau a chanlyniadau polisi, yn gyffredin. Hyd yn oed mewn achosion lle mae dyletswyddau deddfwriaethol wedi\u2019u sefydlu, mae'r graddau y mae cydraddoldeb wedi'i ymgorffori yn y broses o wneud penderfyniadau yn aml yn gyfyngedig.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Mae hyn yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus fod yn uchelgeisiol wrth weithredu'r ddyletswydd <\/strong><\/p>\n<p>Dylai cyrff cyhoeddus anelu'n uchel wrth weithredu'r ddyletswydd.\u00a0 Hyd yn oed pan fo dyletswyddau statudol wedi\u2019u cyfleu'n glir a'u gweithredu'n effeithiol, mae\u2019n bosibl na fyddant yn ddigon uchelgeisiol i gyflawni'r nodau a ddymunir.\u00a0 Gall hyn fod yn wir wrth weithredu'r ddyletswydd yng Nghymru, yn enwedig o ystyried y gofyniad i roi 'sylw dyledus', a'r diffyg ymddangosiadol o ganlyniadau penodol i gyrff cyhoeddus eu cyflawni.\u00a0\u00a0 Mae'n gwbl bosibl rhoi 'sylw dyledus' i fater, ac i hyn gael fawr ddim effaith ar allbynnau polisi na chanlyniadau economaidd-gymdeithasol.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Perchnogaeth ar y cyd\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Un o\u2019r rhwystrau allweddol i weithredu yw'r diffyg cydberchnogaeth wrth ymgorffori cydraddoldeb mewn llywodraeth.\u00a0 Er gwaethaf gwaith swyddogion unigol ymroddedig, mae materion sy\u2019n ymwneud \u00e2 chydraddoldeb yn ei chael hi'n anodd ennill tir ym mhob rhan o\u2019r llywodraeth, gyda chydraddoldeb yn aml yn cael ei ystyried yn fusnes rhywun arall.<\/p>\n<p>Gan fod y ddyletswydd yn berthnasol i 'benderfyniadau strategol' yn unig, bydd ennyn ymroddiad a chefnogaeth ar lefel uchel yn hanfodol.\u00a0 Fodd bynnag, bydd y siawns o\u2019i gweithredu'n effeithiol yn fwy os yw swyddogion ym mhob rhan o gorff cyhoeddus yn teimlo lefel o gyfrifoldeb ar y cyd am ei gweithredu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ymwybyddiaeth a dealltwriaeth <\/strong><\/p>\n<p>Wrth adeiladu'r gydberchnogaeth hon ynghylch y ddyletswydd, dylai cyrff cyhoeddus weithio i gynyddu ymwybyddiaeth a dealltwriaeth ar draws eu sefydliadau.\u00a0 Fel y dengys profiad Llywodraeth Cymru o brif ffrydio cydraddoldeb, un o\u2019r rhwystrau allweddol i weithredu yw diffyg ymwybyddiaeth o faterion cydraddoldeb ymhlith swyddogion, ynghyd \u00e2 dealltwriaeth gyfyngedig o sut i ymgorffori ystyriaethau cydraddoldeb yn eu gweithgareddau.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Osgoi diwylliant o gydymffurfiaeth \u2018blwch ticio\u2019 <\/strong><\/p>\n<p>Dylai Llywodraeth Cymru a chyrff cyhoeddus perthnasol fod yn ymwybodol o osgoi ymddangosiad diwylliant o gydymffurfiaeth \u2018blwch ticio\u2019 wrth weithredu'r ddyletswydd.\u00a0 Yn amlwg mewn profiad blaenorol o brif ffrydio cydraddoldeb yng Nghymru, ac fel a <a href=\"https:\/\/gov.wales\/sites\/default\/files\/consultations\/2020-02\/summary-of-responses_2.pdf\">amlygwyd yn ystod ymgynghoriad<\/a> a gynhaliwyd cyn cychwyn y ddyletswydd, mae gofynion i ymgorffori mater wrth wneud penderfyniadau yn aml yn cael eu hystyried yn ychwanegiadau biwrocrataidd at brosesau gwneud penderfyniadau.\u00a0 Dylai cyrff cyhoeddus felly weithio i sicrhau y gweithredir y ddyletswydd mewn modd ystyrlon yn hytrach na\u2019u bod yn gweithio i wneud dim mwy na chyflawni rhwymedigaethau statudol.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Bod yn atebol <\/strong><\/p>\n<p>Un o\u2019r rhwystrau allweddol i ymgorffori cydraddoldeb yn effeithiol wrth wneud penderfyniadau yw atebolrwydd, a bydd y graddau y gellir gorfodi'r ddyletswydd economaidd-gymdeithasol yn cael effaith sylweddol ar hyn.\u00a0 Fel y dengys <a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/abs\/10.1111\/polp.12037\">tystiolaeth mewn nifer o achosion<\/a>, os nad oes unrhyw ganlyniadau o beidio \u00e2\u2019i wneud, mae gweithredu\u2019n debygol o fod yn is-optimaidd, a glynu wrth y ddyletswydd yn ysbeidiol.<\/p>\n<p>Yn \u00f4l <a href=\"https:\/\/gov.wales\/sites\/default\/files\/publications\/2021-03\/a-more-equal-wales.pdf\">canllawiau statudol<\/a> Llywodraeth Cymru, gellir dwyn achos adolygiad barnwrol yn erbyn corff cyhoeddus os teimlir nad yw'n cydymffurfio \u00e2'r ddyletswydd.\u00a0 Mae archwilio dyletswyddau statudol blaenorol ar faterion cydraddoldeb yn dangos y bu hyn yn rhwystr yng Nghymru yn gyson.\u00a0 Nid oes gan lawer o sefydliadau a all fod ag achos i herio'r llywodraeth neu gorff cyhoeddus yr adnoddau i wneud hynny, gan gyfyngu ar y graddau y gellir gorfodi\u2019r dyletswyddau blaenorol ynghylch ymgorffori cydraddoldebau a\u2019r graddau y bu i hynny ddigwydd.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Data a thystiolaeth\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Mae profiad Llywodraeth Cymru wrth brif ffrydio cydraddoldeb yn tynnu sylw at yr angen am ddata sy'n berthnasol i gydraddoldebau wrth ymgorffori cydraddoldebau wrth wneud penderfyniadau.\u00a0 Mae prinder data sy'n gysylltiedig \u00e2 chydraddoldeb, a diffyg eglurder ynghylch sut mae'r data hwn yn llywio'r broses o wneud penderfyniadau, wedi bod yn rhwystr allweddol i ymgorffori cydraddoldeb yng Nghymru yn effeithiol.<\/p>\n<p>Heb ddata digonol, bydd cyrff cyhoeddus yn ei chael yn anodd ystyried anghydraddoldeb economaidd-gymdeithasol yn effeithiol ac yn gywir wrth wneud penderfyniadau strategol, ac ni fydd ganddynt unrhyw fodd o werthuso effaith penderfyniadau o'r fath yn gywir.<\/p>\n<p>Trwy ystyried y gwersi a ddysgwyd o brofiad Llywodraeth Cymru wrth brif ffrydio cydraddoldebau, gall cyrff cyhoeddus yng Nghymru fod yn fwy llwyddiannus o ran gweithredu'r ddyletswydd economaidd-gymdeithasol.\u00a0 Fodd bynnag, dylid nodi ei bod yn anodd gweithredu dyletswydd o'r fath yn effeithiol, a bydd angen mabwysiadu dull rhagweithiol ymhlith cyrff cyhoeddus os yw'r ddyletswydd am ddod yn offeryn ystyrlon ar gyfer mynd i'r afael ag anghydraddoldeb economaidd-gymdeithasol yng Nghymru.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ar 31 Mawrth 2021, cychwynnodd Llywodraeth Cymru Adran 1 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010, a adweinir fel y ddyletswydd economaidd-gymdeithasol.\u00a0 Mae'n ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus, wrth wneud penderfyniadau strategol, roi \u201csylw dyledus i'r angen i leihau anghydraddoldebau canlyniad sy'n deillio o anfantais economaidd-gymdeithasol\u201d.\u00a0 Mae hyn yn arwydd o'r ymgais ddiweddaraf gan Lywodraeth Cymru [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15243,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[146],"research-and-impact":[],"class_list":["post-15244","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-taclo-anghydraddoldebau","tag-tlodi-allgau-cymdeithasol"],"meta_box":{"project":"","lead_author":"","authors":[],"image":[{"width":744,"height":418,"file":"money-inequality-smaller.jpg","filesize":340252,"sizes":{"medium":{"file":"money-inequality-smaller-744x496.jpg","width":744,"height":496,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":38527,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-744x496.jpg"},"large":{"file":"money-inequality-smaller-1200x800.jpg","width":1200,"height":800,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":81956,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-1200x800.jpg"},"thumbnail":{"file":"money-inequality-smaller-744x418.jpg","width":744,"height":418,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":34942,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-744x418.jpg"},"medium_large":{"file":"money-inequality-smaller-768x512.jpg","width":768,"height":512,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":40274,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-768x512.jpg"},"1536x1536":{"file":"money-inequality-smaller-1536x1024.jpg","width":1536,"height":1024,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":122540,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-1536x1024.jpg"},"reykjavik-intro":{"file":"money-inequality-smaller-1920x1080.jpg","width":1920,"height":1080,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":161243,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-1920x1080.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]},"ID":"15243","name":"money-inequality-smaller.jpg","path":"\/infotree\/sites\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller.jpg","url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-744x418.jpg","full_url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller.jpg","title":"money-inequality-smaller.jpg","caption":"","description":"","alt":"","srcset":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-744x418.jpg 744w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/money-inequality-smaller-1920x1080.jpg 1920w"}],"files":[],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15244"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16489,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15244\/revisions\/16489"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15244"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=15244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}