{"id":15226,"date":"2021-04-07T10:23:38","date_gmt":"2021-04-07T10:23:38","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/newid-yn-yr-hinsawdd-cyflawnir-trawsnewid-yng-nghymru\/"},"modified":"2025-04-11T13:27:05","modified_gmt":"2025-04-11T13:27:05","slug":"newid-yn-yr-hinsawdd-cyflawnir-trawsnewid-yng-nghymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/newid-yn-yr-hinsawdd-cyflawnir-trawsnewid-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"Newid yn yr Hinsawdd Cyflawni\u2019r Trawsnewid yng Nghymru"},"content":{"rendered":"

Mae datblygiadau diweddar yn rhoi rhesymau i fod yn uchelgeisiol am yr hyn y gall Cymru ei wneud i fynd i'r afael \u00e2 newid yn yr hinsawdd. Ym mis Rhagfyr 2020, argymhellodd Pwyllgor Newid yn yr Hinsawdd (CCC) y Deyrnas Unedig (DU) y dylai Cymru symud i dargedu allyriadau Sero Net erbyn 2050<\/a>, sy\u2019n uwch na\u2019i argymhelliad blaenorol o ostyngiad o 95%. Mae Gweinidog yr Amgylchedd, Lesley Griffiths, wedi ymrwymo i roi'r targed hwn mewn cyfraith<\/a>.<\/p>\n

Yn ddiweddar, cyhoeddodd Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru (WCPP) adroddiad ar Gyflawni Trawsnewid Cyfiawn yng Nghymru<\/a>, gan dynnu sylw at sut y gellir defnyddio datgarboneiddio i unioni anghydraddoldebau presennol ac atal rhai newydd rhag ffurfio. Bydd hyn yn gofyn am waith trawsbynciol rhwng adrannau'r llywodraeth a mentrau a ddarperir gan ystod o randdeiliaid gan gynnwys asiantaethau'r llywodraeth, grwpiau cymunedol a'r sector preifat, gan weithio gyda'i gilydd neu ar wah\u00e2n. Bydd eglurder o ran canlyniadau yn hollbwysig: Bydd angen i weinidogion gyflwyno gweledigaeth glir, wedi'i chyfleu'n dda o'r hyn y mae cyfiawnder yn ei olygu a sut y bydd y trawsnewid yn effeithio ar weithgarwch economaidd y dyfodol.<\/p>\n

Bydd cyrraedd Sero Net yn heriol iawn. Mae allyriadau Cymru wedi gostwng er 1990 ond mae'r rhain wedi\u2019u gyrru gan lai o allyriadau mewn cynhyrchu a chyflenwi p\u0175er<\/a>, cyfrifoldeb sy\u2019n perthyn yn bennaf i Lywodraeth y DU. Mewn ardaloedd lle mae gan Lywodraeth Cymru fwy o rym i weithredu, mae allyriadau wedi lleihau'n llawer arafach er gwaethaf targedau a chynigion polisi uchelgeisiol<\/a>. Er enghraifft, prin y mae allyriadau mewn trafnidiaeth wedi newid er 1990 hyd yn oed wrth i gerbydau ddod yn fwy effeithlon o ran ynni. Ac er bod allyriadau diwydiannol wedi lleihau, mae dadansoddiad CCC yn dangos bod hyn o ganlyniad i lai o alw yn hytrach na thrwy gyflwyno prosesau diwydiannol newydd yn eang.<\/p>\n

Er mwyn cyrraedd targedau, bydd angen cynyddu gweithrediad polisi, a gweithredu polis\u00efau newydd lle bo angen. Dylai Llywodraeth Cymru wneud y gorau o'r pwerau sydd ganddi \u2014 trwy helpu i ariannu cynhyrchiant ynni ar raddfa lai fel prosiectau ynni morol, er enghraifft.<\/p>\n

Mae'r CCC yn cydnabod na ellir (neu na ddylid) cyflawni pob gostyngiad mewn allyriadau trwy weithredu gan y llywodraeth yn unig. Bydd newid ymddygiad ar ran unigolion a sefydliadau ac ail-raddnodi buddsoddiad busnes tuag at dechnoleg carbon isel a di-garbon hefyd yn chwarae rhan fawr<\/a>. Mae ymchwil flaenorol gan CCC yn<\/a> awgrymu y gallai newid ymddygiad yn unig yrru cymaint \u00e2 60% o ostyngiadau mewn allyriadau, er y bydd yr union gydbwysedd yn dibynnu ar y polis\u00efau y mae llywodraethau yn eu mabwysiadu.<\/p>\n

Fel y mae ein hadroddiad Cyflawni Trawsnewid Cyfiawn<\/a> yn ei ddadlau, gellid defnyddio \u2018p\u0175er ymgynnull\u2019 y llywodraeth \u2014 sef gallu llywodraethau i gysylltu ac ysgogi grwpiau o actorion i ddod o hyd i ddull cyffredin o ddelio \u00e2 phroblem \u2014 i hyrwyddo camau gweithredu. Yn flaenorol, mae Llywodraeth Cymru wedi defnyddio\u2019r p\u0175er hwn yn effeithiol: Mae ymchwil WCPP<\/a> wedi darganfod bod cydgysylltu rhanddeiliaid a ffurfio a defnyddio rhwydweithiau ffurfiol ac anffurfiol wedi helpu i ddarparu adnoddau ar gyfer Rhan 2 Deddf Tai (Cymru) 2014 ac wedi helpu i\u2019w weithredu.<\/p>\n

Oherwydd yr ystod eang o actorion y bydd angen eu hymdrechion, bydd yn bwysig dod \u00e2 phobl ynghyd nad ydynt efallai'n cytuno am yr atebion, neu hyd yn oed maint y broblem. Yn hytrach na chymhlethu\u2019r mater mewn dadleuon am weledigaethau sy\u2019n gwrthdaro, byddai\u2019n fwy adeiladol canolbwyntio ar sut y gall gwahanol ddulliau arwain at ganlyniadau mwy cynaliadwy, ac efallai hyd yn oed ategol.<\/p>\n

O ran ynni, nid oes angen i ffocws ar adweithyddion celloedd tanwydd hydrogen ac adweithyddion niwclear modiwlaidd bach arloesol<\/a> ddisodli ehangiad mewn capasiti ynni adnewyddadwy<\/a>. Nid oes angen i ymchwil ar ddal a storio carbon anwybyddu beirniadaeth bosibl am ddibynnu ar y dulliau hyn i liniaru allyriadau<\/a>. Mae lle hefyd i drafodaeth ar sut y gellir cydbwyso coedwigo a newid defnydd tir \u00e2 chynhyrchu amaethyddol cynaliadwy parhaus sy'n diogelu cymunedau a threftadaeth ddiwylliannol<\/a>.<\/p>\n

Bydd cydnabod lle mae gwrthdaro yn debygol o ddigwydd, a bod \u00e2 dealltwriaeth glir o'r cyfaddawdau sy'n rhan hanfodol wrth lunio polis\u00efau, hefyd yn egluro'r mecanweithiau llywodraethu a allai helpu i Gyflawni Trawsnewid Cyfiawn. Byddai gwneud hynny hefyd yn egluro pryd a sut y gellid cydbwyso buddiannau sy\u2019n gwrthdaro, a lle y gellid pwysleisio gwahanol fathau o weithredu. Gallai hyn gynnwys cydnabod meysydd lle byddai'r sector preifat yn gallu hybu buddsoddiad cyfalaf yn well na Llywodraeth Cymru, ac i'r gwrthwyneb.<\/p>\n

Yn y WCPP, trwy waith ar Gyflawni Trawsnewid Cyfiawn ac agweddau eraill ar ddatgarboneiddio, rydym ni\u2019n ymchwilio i sut y gellir hwyluso cynnydd tuag at economi carbon isel ac rydym yn anelu at helpu llunwyr polisi a rhanddeiliaid ar draws gwasanaeth cyhoeddus Cymru i sicrhau dyfodol glanach a gwyrddach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mae datblygiadau diweddar yn rhoi rhesymau i fod yn uchelgeisiol am yr hyn y gall Cymru ei wneud i fynd i'r afael \u00e2 newid yn yr hinsawdd. Ym mis Rhagfyr 2020, argymhellodd Pwyllgor Newid yn yr Hinsawdd (CCC) y Deyrnas Unedig (DU) y dylai Cymru symud i dargedu allyriadau Sero Net erbyn 2050, sy\u2019n uwch […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13056,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[142,144],"research-and-impact":[],"class_list":["post-15226","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yr-amgylchedd-a-sero-net","tag-pontio-cyfiawn","tag-sero-net"],"meta_box":{"project":"","lead_author":"","authors":[],"image":[{"width":744,"height":418,"file":"wind-and-solar-energy.jpg","filesize":755186,"sizes":{"medium":{"file":"wind-and-solar-energy-744x496.jpg","width":744,"height":496,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":72349,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-744x496.jpg"},"large":{"file":"wind-and-solar-energy-1200x800.jpg","width":1200,"height":800,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":170336,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-1200x800.jpg"},"thumbnail":{"file":"wind-and-solar-energy-744x418.jpg","width":744,"height":418,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":62437,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-744x418.jpg"},"medium_large":{"file":"wind-and-solar-energy-768x512.jpg","width":768,"height":512,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":76405,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-768x512.jpg"},"1536x1536":{"file":"wind-and-solar-energy-1536x1024.jpg","width":1536,"height":1024,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":260983,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-1536x1024.jpg"},"2048x2048":{"file":"wind-and-solar-energy-2048x1365.jpg","width":2048,"height":1365,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":423430,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-2048x1365.jpg"},"reykjavik-intro":{"file":"wind-and-solar-energy-1920x1080.jpg","width":1920,"height":1080,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":323152,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-1920x1080.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]},"ID":"13056","name":"wind-and-solar-energy.jpg","path":"\/infotree\/sites\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy.jpg","url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-744x418.jpg","full_url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy.jpg","title":"wind-and-solar-energy","caption":"","description":"","alt":"","srcset":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-744x418.jpg 744w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/wind-and-solar-energy-1920x1080.jpg 1920w"}],"files":[],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16484,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15226\/revisions\/16484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15226"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=15226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}