{"id":15224,"date":"2021-03-17T09:29:35","date_gmt":"2021-03-17T09:29:35","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/gwreiddio-hanes-hunaniaeth-a-diwylliant-pobl-ddu-a-lleiafrifoedd-ethnig-ym-myd-addysg-yng-nghymru\/"},"modified":"2025-04-11T13:27:04","modified_gmt":"2025-04-11T13:27:04","slug":"gwreiddio-hanes-hunaniaeth-a-diwylliant-pobl-ddu-a-lleiafrifoedd-ethnig-ym-myd-addysg-yng-nghymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/gwreiddio-hanes-hunaniaeth-a-diwylliant-pobl-ddu-a-lleiafrifoedd-ethnig-ym-myd-addysg-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"Gwreiddio hanes, hunaniaeth a diwylliant pobl Ddu a lleiafrifoedd ethnig ym myd addysg yng Nghymru"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>\u201cHanes pobl ddu yw hanes Cymru, a hanes Cymru yw hanes pobl ddu\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: right;\">Mark Drakeford, Prif Weinidog Cymru ( <a href=\"https:\/\/twitter.com\/fmwales\/status\/1311576846895665153?lang=en\">Hydref 2020<\/a> )<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mae'r Cwricwlwm newydd i Gymru 2022 yn cyflwyno her ddiddorol ar gyfer symud ymlaen \u00e2'r uchelgais o weld cynrychioli persbectif, hanes a chyfraniadau pobl Ddu, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig wedi\u2019u gwreiddio ym mhrofiad addysgol pob plentyn yng Nghymru. Sut gallwn ni sicrhau bod sylw perthnasol, cadarn a digonol yn cael ei roi i'r thema hon yn absenoldeb rhagnodi, mewn cwricwlwm sy\u2019n caniat\u00e1u cymaint o ymreolaeth? Nid yw'r ateb mor syml ag y gallai ymddangos. Mae adnoddau cwricwlwm a datblygiad proffesiynol yn bwysig, ond maent yn cynnwys cafeatau sylweddol o ran mynd i'r afael \u00e2'r hyn y mae tystiolaeth amlwg ohono: sef bod anghydraddoldebau hiliol yn bla ar y system addysg yng Nghymru, o ran cyrhaeddiad, proffil y gweithlu a phrofiad bywyd ym myd addysg i blant a phobl ifanc o ystod o gefndiroedd ethnig lleiafrifol. Mae hyn wedi bod yn wir ers amser maith.<\/p>\n<p>Br\u00eeff y gweithgor '<a href=\"https:\/\/gov.wales\/professor-charlotte-williams-to-lead-work-on-teaching-wales-rich-history-built-on-difference-and-diversity\">Cymunedau, cyfraniadau a chynefin: Profiadau BAME a'r cwricwlwm newydd\u2019<\/a> a gomisiynwyd gan y Gweinidog Addysg, Kirsty Williams, oedd ystyried sut i gryfhau'r thema hon ym mhob un o 'Feysydd Dysgu a Phrofiad' y cwricwlwm newydd yng Nghymru - nid yn y dyniaethau a'r celfyddydau yn unig. Felly, mae ennyn sylw athro mathemateg yr un mor bwysig ag ennyn sylw athro cerdd. Ar ben hynny, nid braint athrawon mewn ysgolion aml-ethnig yn unig yw rhoi sylw i'r pryderon hyn, yn hytrach, mae\u2019n hanfodol bod hyn yn destun sylw, yn cael ei archwilio ac yn dod i\u2019r amlwg mewn ysgolion y tu hwnt i\u2019r metropolis; i bob pwrpas yn <em>holl <\/em>ysgolion Cymru.<\/p>\n<p>Yn rhy aml, dehonglir y thema hon yn y cwricwlwm ar ffurf gwersi ar gaethwasiaeth, neu bytiau o hanes hawliau sifil yr Unol Daleithiau fel stori Rosa Parks neu araith enwog '<em>Mae gen i freuddwyd' <\/em>gan Martin Luther King. Tuedd arall yw dadorchuddio hanesion lleol am gymeriadau unigol o gefndiroedd ethnig lleiafrifol, fel <a href=\"https:\/\/friendsoffriendlesschurches.org.uk\/john-ystumllyn-from-africa-to-ynyscynhaiarn\/\">John Ystumllun<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.bbc.co.uk\/news\/stories-55430717\">Dorothy Bonarjee<\/a> neu'r bechgyn oedd yn mynychu <a href=\"https:\/\/www.bbc.co.uk\/news\/uk-wales-41777209\">Sefydliad y Congo<\/a> ar droad yr 20<sup>fed<\/sup> ganrif, heb eu cysylltu \u00e2 hanes ehangach amrywiaeth - hynny yw, hanes Cymru - neu eu rhoi yng nghyd-destun datblygiad sosio-economaidd Cymru yn y byd.<\/p>\n<p>O\u2019r braidd y ceir unrhyw ddealltwriaeth drylwyr o wrth-hiliaeth, ar lefel hanesyddol na chyfoes, ac o ganlyniad, mae\u2019r ffocws hwn ar naratifau am gyfraniad unigolion yn tynnu sylw oddi ar ffocws ar hawliau sylfaenol, urddas a chydraddoldeb.\u00a0 Mae'r wybodaeth ehangach hon am wahaniaeth ac amrywiaeth, cydsafiad a chynghreiriau, a gwrthdaro a herio, ddoe a heddiw, yn rhodd i bob plentyn yng Nghymru; hawl i gael mynediad i gronfa o wybodaeth nad yw'n sefydlog nac yn derfynol ond sy\u2019n parhau i ddatblygu.\u00a0 Bydd mynd i'r afael \u00e2'r diffyg gwybodaeth cyfredol, wrth gwrs, yn golygu llawer mwy na llenwi cynnwys. Bydd angen newid diwylliant trwyadl - patrwm newydd sy'n adlewyrchu uchelgais y Cwricwlwm i Gymru, sef bod\u00a0 ' <a href=\"https:\/\/gov.wales\/teaching-about-multiethnic-nature-wales-teachers-prompt-sheet\"><em>ymarferwyr yn meddwl o'r newydd am yr hyn maen nhw'n ei ddysgu, sut maen nhw'n addysgu, ac am yr hyn rydyn ni am i bobl ifanc fod yn ogystal \u00e2 dysgu'<\/em><\/a> <em>.\u00a0 <\/em><\/p>\n<p>Os ydym am sicrhau unrhyw effaith barhaol, ni ellir gweld y gwaith o ail-lunio'r dimensiwn diffyg gwybodaeth wrth ddiwygio'r cwricwlwm ar wah\u00e2n i ystod o fesurau sy\u2019n angenrheidiol i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau sosio-economaidd sy\u2019n seiliedig ar wahaniaeth hil ac ethnigrwydd. Byddai pob addysgwr yn cydnabod honiad Bernstein (1970), sydd bellach yn glasur, sef<em> 'Na all addysg wneud iawn am gymdeithas'. <\/em>Mae cymdeithas Cymru yn datgelu anghydraddoldebau hiliol a sosio-economaidd sydd wedi'u gwreiddio'n ddwfn ac sy'n effeithio'n sylweddol ar ddysgwyr; bydd angen gweithredu sylweddol, eang a pharhaus, a mesur sylweddol o ymrwymiad, i wireddu newid. Ond yn yr un modd, mae gan addysg ran hanfodol i'w chwarae, yn enwedig wrth hyrwyddo cyrff o wybodaeth drawsffurfiannol (nid trosglwyddadwy yn unig), ac wrth sefydlu fframweithiau ac egwyddorion lle gellir archwilio ac ail-weithio syniadau beirniadol a dadleuol mewn ymgais i baratoi ieuenctid Cymru i fod yn '<a href=\"https:\/\/gov.wales\/curriculum-wales-overview\"><em>ddinasyddion moesegol a gwybodus i Gymru a'r byd\u2019<\/em><\/a> <em>. <\/em><\/p>\n<p>Gweler yr Adroddiad Interim <a href=\"https:\/\/gov.wales\/black-asian-and-minority-ethnic-communities-contributions-and-cynefin-new-curriculum-working-group\">yma<\/a>. Bydd adroddiad terfynol y gweithgor yn cael ei gyhoeddi ar 19 Mawrth.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Am yr awdur:<\/strong><\/p>\n<p>Yr Athro Charlotte Williams OBE yw cadeirydd y gweithgor 'Cymunedau, cyfraniadau a chynefin: profiadau BAME a\u2019r cwricwlwm newydd\u2019, a fydd yn cwblhau adolygiad o\u2019r adnoddau dysgu sydd ar gael ar hyn o bryd i gefnogi addysgu them\u00e2u sy\u2019n ymwneud \u00e2 chymunedau Du, Asiaidd ac ethnig lleiafrifol a \u2018chynefin\u2019 ar draws holl rannau\u2019r cwricwlwm.\u00a0\u00a0 Bu Charlotte yn <a href=\"https:\/\/www.wcpp.org.uk\/cy\/cyhoeddi\/gwella-cydraddoldeb-hiliol-yng-nghymru\/\">cynghori gwaith WCPP<\/a> wrth gefnogi Cynllun Gweithredu Cydraddoldeb Hiliol Llywodraeth Cymru, yn seiliedig ar ei gwaith a'i harbenigedd ym maes gwella cydraddoldeb hiliol ym myd addysg, yn ogystal ag ar lefel ehangach yng Nghymru.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cHanes pobl ddu yw hanes Cymru, a hanes Cymru yw hanes pobl ddu\u201d Mark Drakeford, Prif Weinidog Cymru ( Hydref 2020 ) &nbsp; Mae'r Cwricwlwm newydd i Gymru 2022 yn cyflwyno her ddiddorol ar gyfer symud ymlaen \u00e2'r uchelgais o weld cynrychioli persbectif, hanes a chyfraniadau pobl Ddu, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig wedi\u2019u gwreiddio ym [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15197,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[134,136],"research-and-impact":[],"class_list":["post-15224","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-taclo-anghydraddoldebau","tag-amrywiaeth-chynhwysiant","tag-anghydraddoldebau-addysg"],"meta_box":{"project":"","lead_author":"","authors":[],"image":[{"width":744,"height":418,"file":"Racial-diversity-1-smaller.jpg","filesize":522524,"sizes":{"medium":{"file":"Racial-diversity-1-smaller-744x336.jpg","width":744,"height":336,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":63429,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller-744x336.jpg"},"large":{"file":"Racial-diversity-1-smaller-1200x541.jpg","width":1200,"height":541,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":135040,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller-1200x541.jpg"},"thumbnail":{"file":"Racial-diversity-1-smaller-744x418.jpg","width":744,"height":418,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":72886,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller-744x418.jpg"},"medium_large":{"file":"Racial-diversity-1-smaller-768x346.jpg","width":768,"height":346,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":66990,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller-768x346.jpg"},"1536x1536":{"file":"Racial-diversity-1-smaller-1536x693.jpg","width":1536,"height":693,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":198980,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller-1536x693.jpg"},"reykjavik-intro":{"file":"Racial-diversity-1-smaller-1920x902.jpg","width":1920,"height":902,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":318761,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller-1920x902.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]},"ID":"15197","name":"Racial-diversity-1-smaller.jpg","path":"\/infotree\/sites\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller.jpg","url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller-744x418.jpg","full_url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Racial-diversity-1-smaller.jpg","title":"Racial-diversity-1-smaller.jpg","caption":"","description":"","alt":"","srcset":false}],"files":[],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15224"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16483,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15224\/revisions\/16483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15224"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=15224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}