{"id":15201,"date":"2020-11-12T09:21:15","date_gmt":"2020-11-12T09:21:15","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/cefnogi-iechyd-meddwl-a-llesiant-mewn-pysgotwyr-a-chymunedau-pysgota\/"},"modified":"2025-04-11T13:27:00","modified_gmt":"2025-04-11T13:27:00","slug":"cefnogi-iechyd-meddwl-a-llesiant-mewn-pysgotwyr-a-chymunedau-pysgota","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/cefnogi-iechyd-meddwl-a-llesiant-mewn-pysgotwyr-a-chymunedau-pysgota\/","title":{"rendered":"Cefnogi iechyd meddwl a llesiant mewn pysgotwyr a chymunedau pysgota"},"content":{"rendered":"

Ym mis Medi 2020 gwnaeth y Ganolfan gyhoeddi ei hadroddiad <\/em>Opsiynau polisi ar gyfer cyfleoedd pysgota yng Nghymru<\/em><\/strong><\/a>, sy\u2019n archwilio\u2019r cyfleoedd pysgota posibl sy\u2019n agored i Gymru ar \u00f4l y pontio Ewropeaidd.\u00a0 Yr un mor bwysig \u00e2\u2019r goblygiadau ariannol ar gyfer y sector yw\u2019r effaith feddyliol mae ansicrwydd Brexit yn ei chael ar y rheiny sy\u2019n gweithio o fewn y diwydiant pysgota.\u00a0Mae'r blog isod yn amlinellu ymchwil newydd bwysig sy'n cael ei chynnal gan Iechyd Cyhoeddus Cymru\u00a0a\u2019r Sefydliad Iechyd Meddwl, sy\u2019n anelu at amlygu ffyrdd o gefnogi iechyd meddwl a llesiant cymuned bysgota Cymru.<\/em><\/p>\n

\n

Mae Cymru yn genedl arfordirol, a physgota yn draddodiadol yw\u2019r prif ddiwydiant ar gyfer trefi a chymunedau niferus ar hyd ei harfordir, ac mae\u2019r sector yn rhan bwysig o\u2019r economi a threftadaeth ddiwylliannol Cymru hyd heddiw. Wrth i\u2019r Deyrnas Unedig (DU) barhau ar ei thaith i ymadael \u00e2\u2019r Undeb Ewropeaidd (UE), mae ansicrwydd sylweddol ar gyfer y diwydiant pysgota, pysgotwyr, a chymunedau arfordirol yng Nghymru o hyd.<\/p>\n

Mae\u2019r adroddiad pwysig hwn yn amlygu'r ansicrwydd sy\u2019n wynebu'r sector pysgota yng Nghymru a beth mae hyn yn ei olygu ar gyfer iechyd a llesiant ein pysgotwyr. Mae llawer o\u2019r ansicrwydd a heriau hyn yn faterion hirsefydlog y mae pysgotwyr wedi bod yn eu hwynebu, a gall effaith hynny waethygu yn sgil Brexit a\u2019r pandemig COVID-19. Gyda 90% o allforion pysgodfeydd yn mynd i\u2019r UE a thua thri chwarter o fflyd Cymru yn llongau pysgota bach, mae\u2019r amgylchiadau digynsail hyn yn ffynhonnell ychwanegol o straen.<\/p>\n

Mewn cymunedau pysgota, mae iechyd da yn hanfodol i allu unigolion a theuluoedd i gynnal bywoliaeth hyfyw, ac felly mae codi ymwybyddiaeth a chefnogi iechyd meddwl a llesiant cymdeithasol pysgotwyr yn bwysig, amserol a pherthnasol.<\/p>\n

Dull gweithredu ym maes iechyd y cyhoedd, fel a amlinellwyd mewn adroddiad ar y cyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a\u2019r Sefydliad Iechyd Meddwl, Adeiladu gwydnwch yn y sector pysgota yng Nghymru<\/em><\/strong><\/a>, wedi\u2019i ategu gan y dystiolaeth orau sydd ar gael a chyd-gynhyrchu gyda gweithwyr y diwydiant a\u2019u teuluoedd, yw\u2019r unig ffordd gynaliadwy o helpu i adeiladu gwydnwch yn y sector. Mae ein hadroddiad yn disgrifio fframwaith ar gyfer gweithredu i atal<\/strong> ansicrwydd neu her (lle y bo\u2019n bosibl); lle na allwn atal adfyd, mae angen i ni amddiffyn<\/strong> yn erbyn ei effaith bosibl ar les meddyliol; ac yn olaf ar gyfer dull gweithredu tymor hwy mae angen i ni geisio hyrwyddo<\/strong> iechyd a llesiant ein pysgotwyr a\u2019n cymunedau pysgota.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Sut y gwnaethom fynd ati i ddatblygu\u2019r fframwaith?<\/strong><\/p>\n

Gwnaethom archwilio rhaglenni cenedlaethol a rhyngwladol oedd wedi\u2019u cynllunio i gefnogi iechyd pysgotwyr, eu teuluoedd, a chymunedau pysgota. Mae enghreifftiau a amlygir yn yr adroddiad o raglenni a wnaeth anelu at gryfhau iechyd a llesiant fel ased hanfodol ar gyfer y sector pysgota. Ceisiodd y rhaglenni hyn gyflawni hyn drwy godi ymwybyddiaeth pysgotwyr o les meddyliol a\u2019r cymorth sydd ar gael iddynt a chael gwared ar y rhwystrau i\u2019w mynediad at y gwasanaethau hanfodol hyn. Yn ychwanegol, amlygu dull gweithredu amlsector fel dull pwysig o gyflawni iechyd da mewn pysgotwyr, ac felly dod \u00e2 darparwyr iechyd lleol, arbenigwyr iechyd meddwl, arbenigwyr yn y diwydiant lleol, grwpiau lles, y sector rheoliadol, a physgotwyr eu hunain at ei gilydd i greu a chyflenwi atebion.<\/p>\n

Dangosodd hyn fwlch mewn rhaglenni sy\u2019n seiliedig ar dystiolaeth, yn enwedig o\u2019r DU, sy\u2019n dangos effaith gadarnhaol ar ganlyniadau iechyd a llesiant mesuradwy ar gyfer pysgotwyr.\u00a0 Mae angen brys am ddull gwell o werthuso rhaglenni pwrpasol i ddeall beth sy\u2019n gweithio, ac ar gyfer pwy.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Felly beth yw\u2019r atebion? <\/strong><\/p>\n

Cafodd y canfyddiadau o\u2019r llenyddiaeth eu trafod mewn gweithdai gyda physgotwyr a sefydliadau pysgota o Gymru, i ddatblygu a chyd-gynhyrchu argymhellion sy\u2019n benodol i Gymru drwy ymgysylltu bywiog a chyfraniadau amhrisiadwy gan ein rhanddeiliaid sy\u2019n pysgota.<\/p>\n

Gwnaethom dynnu ar gipolygon lleol i goladu a mapio\u2019r rhwydwaith o sefydliadau ledled Cymru, sy\u2019n cynnig cymorth a chyngor wedi\u2019u teilwra i bysgotwyr. Er enghraifft, darparu gwasanaethau lle gallant gael gafael ar wybodaeth a chymorth i fynd i\u2019r afael \u00e2 phryderon ariannol, rheoli busnes, cynllunio olyniaeth, ac iechyd meddwl a llesiant.<\/p>\n

Mae ein hargymhellion yn cychwyn \u00e2 ffocws ar atal a mynd i\u2019r afael ag ansicrwydd<\/strong> drwy ddatblygu gweledigaeth a rennir ar gyfer y sector pysgota yng Nghymru gan amlygu ei werth fel adnodd naturiol sy\u2019n cefnogi nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol (Cymru).<\/p>\n

Dylai hyn hefyd fod ochr yn ochr \u00e2 gweithrediadau ymarferol a allai helpu i leihau gorbryder a straen os eir i\u2019r afael \u00e2 hwy, ac amddiffyn rhag effaith heriau ac ansicrwydd<\/strong> ar les meddyliol. Y rhain oedd:<\/p>\n