{"id":15195,"date":"2020-11-06T09:28:03","date_gmt":"2020-11-06T09:28:03","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/adeiladu-ar-sylfeini-cryf-ymateb-gwirfoddolwyr-ir-pandemig-yng-nghymru\/"},"modified":"2025-04-11T13:26:59","modified_gmt":"2025-04-11T13:26:59","slug":"adeiladu-ar-sylfeini-cryf-ymateb-gwirfoddolwyr-ir-pandemig-yng-nghymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/adeiladu-ar-sylfeini-cryf-ymateb-gwirfoddolwyr-ir-pandemig-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"Adeiladu ar sylfeini cryf: ymateb gwirfoddolwyr i\u2019r pandemig yng Nghymru"},"content":{"rendered":"

Mae Emma Taylor-Collins a Hannah Durrant o Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru, a Rheolwr Helplu Cymru CGGC, Fiona Liddell, wedi mynd ati i edrych am batrwm yn y straeon gwirfoddoli llwyddiannus diweddar ar hyd a lled Cymru.<\/em><\/p>\n

Yn ystod y misoedd diwethaf, rydyn ni wedi clywed llawer am ymateb sylweddol gwirfoddolwyr i\u2019r pandemig. Mae gwirfoddolwyr a\u2019r trydydd sector yng Nghymru, a gweddill y DU, wedi ymateb yn gyflym ac yn arloesol. Ym mis Mai 2020, roedd mwy na thraean (35%) o bobl<\/a> yng Nghymru yn gofalu am aelodau o\u2019r teulu, ffrindiau, cymdogion neu bobl eraill, neu\u2019n rhoi help neu gefnogaeth iddynt \u2013 29% yn fwy na\u2019r flwyddyn flaenorol.<\/p>\n

Ond nid yw\u2019n debygol bod yr ymateb hwn wedi ymddangos yn ddisymwth. Yn awyddus i ddeall pa rag-amodau allai fod wedi gwneud yr ymateb hwn yn bosibl yng Nghymru, aethom ati i archwilio amrediad o astudiaethau achos ar wirfoddoli a Covid-19, a gasglwyd gan CGGC. Gwnaethom edrych am y ffactorau galluogi a oedd y tu \u00f4l iddynt yn ein tyb ni.<\/p>\n

 <\/p>\n

Cymorth i ddarpariaeth statudol<\/strong><\/p>\n

Cafodd nifer o gynlluniau gwirfoddoli eu sefydlu er mwyn rhoi cymorth bwriadol i wasanaethau statudol. Mewn llawer o achosion, y Cyngor Gwirfoddol Sirol (CVC) lleol oedd y cyswllt hanfodol rhwng yr awdurdod lleol, mudiadau cymunedol a gwirfoddolwyr yn \u00f4l pob golwg.<\/p>\n

Er enghraifft, sylweddolodd Cyngor Sir Ddinbych yn gynnar yn y pandemig eu bod angen mwy o gapasiti i ddiwallu anghenion pobl a warchodir a\u2019r rheini sy\u2019n agored i niwed. Aeth ati o\u2019r cychwyn cyntaf i drafod sut gallai gwirfoddolwyr helpu gyda\u2019i CVC lleol, gan sefydlu a rhedeg cynllun atgyfeirio ar gyfer cydlynu ymateb gwirfoddoli cymunedol.<\/p>\n

Cafodd gwirfoddolwyr eu recriwtio drwy wefan Gwirfoddoli Cymru<\/a>, a naill ai eu hatgyfeirio i fudiadau eraill neu eu paru \u00e2 cheisiadau am gymorth, fel siopa, casglu presgripsiynau a cherdded c\u0175n.<\/p>\n

Drwy wneud hyn, roedd yr ymateb cymunedol yn cael ei drefnu\u2019n unol ag arferion diogel ar gyfer gwirfoddolwyr a\u2019r rheini roedden nhw\u2019n eu cynorthwyo, a\u2019i gysylltu \u00e2 darpariaeth wirfoddol a statudol leol, gyda\u2019r nod o sicrhau bod adnoddau gwirfoddol yn cael eu defnyddio yn y modd mwyaf effeithiol bosibl.<\/p>\n

 <\/p>\n

Dod \u00e2\u2019r gymuned ynghyd<\/strong><\/p>\n

Yn Llansawel, daeth nifer o fudiadau cymunedol ynghyd i ffurfio rhwydwaith cydlynol mewn ymateb i\u2019r pandemig, gan ddefnyddio\u2019u gwasanaethau a\u2019u gwybodaeth arbenigol penodol.<\/p>\n

Yn union cyn y cyfyngiadau symud, trefnodd arweinydd c\u00f4r lleol gyfarfod gyda chynrychiolwyr grwpiau cymunedol lleol, gan gynnwys aelodau etholedig, busnesau, y gwasanaethau cymdeithasol a\u2019r CVC lleol. Gwnaethant roi systemau ar waith er mwyn ceisio helpu aelodau mwyaf agored i niwed eu cymdeithas drwy\u2019r argyfwng a helpu i \u2018ysgafnhau baich y GIG\u2019 pe bai\u2019r sefyllfa\u2019n gwaethygu.<\/p>\n

Gwnaeth mudiadau unigol gynnig eu hadnoddau a chael gwirfoddolwyr i ddarparu gwasanaethau. Er enghraifft, daeth y ganolfan gymunedol yn bwynt dosbarthu ar gyfer cyflenwadau hanfodol; ehangodd y banc bwyd ei wasanaethau i gynnwys gwasanaeth cludo bob wythnos; gwnaeth un arall drefnu gweithgareddau i gefnogi lles meddyliol ac emosiynol menywod; a gwnaeth y Clwb Bechgyn a Merched ddatblygu a dosbarthu gweithgareddau i blant.<\/p>\n

 <\/p>\n

Addasu i ddiwallu anghenion newydd<\/strong><\/p>\n

Mae Siop Gymunedol a chaffi Llandegla wedi cael eu rhedeg gan wirfoddolwyr a dau aelod staff cyflogedig rhan-amser ers blynyddoedd. Bu\u2019n rhaid i\u2019r caffi gau yn ystod y pandemig, ac roedd y siop ar agor am lai o oriau ac mewn perygl o ddefnyddio\u2019i holl arian wrth gefn er mwyn ceisio dal ei phen uwchlaw\u2019r d\u0175r. Gan fod y dref siopa agosaf yn daith 18 milltir dwy ffordd, mae\u2019r siop yn hanfodol i\u2019r gymuned leol, ac roedd hyn yn arbennig o wir yn ystod y cyfyngiadau symud.<\/p>\n

Gwnaeth grant argyfwng bychan gan fusnes lleol, a weinyddwyd gan y CVC, eu galluogi i barhau ac i ddatblygu eu gwasanaeth, gan gynnwys darparu gwasanaeth cludo i\u2019r cartref ar gyfer unigolion wedi\u2019u hynysu a gwasanaeth casglu presgripsiynau. Mae\u2019r gr\u0175p yn ceisio gweld sut gallant gynnal y gwasanaethau newydd hyn a ddatblygwyd yn y dyfodol.<\/p>\n

 <\/p>\n

Beth allai fod wedi gwneud yr ymateb hwn yn bosibl?<\/strong><\/p>\n

O\u2019r astudiaethau achos hyn a rhai eraill a gasglwyd, darganfuom bedwar ffactor sydd, yn \u00f4l pob golwg, wedi bod yn arbennig o bwysig o ran galluogi ymateb gwirfoddolwyr i\u2019r pandemig yng Nghymru.<\/p>\n