{"id":15120,"date":"2020-02-26T15:08:50","date_gmt":"2020-02-26T15:08:50","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/cyflenwi-trawsnewid-cyfiawn-sut-fyddai-hyn-yn-edrych\/"},"modified":"2025-04-11T13:26:40","modified_gmt":"2025-04-11T13:26:40","slug":"cyflenwi-trawsnewid-cyfiawn-sut-fyddai-hyn-yn-edrych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/cyflenwi-trawsnewid-cyfiawn-sut-fyddai-hyn-yn-edrych\/","title":{"rendered":"Cyflenwi Trawsnewid Cyfiawn Sut fyddai hyn yn edrych?"},"content":{"rendered":"

Yn ein blog blaenorol<\/a> gwnaethom edrych ar sut gallai trawsnewid cyfiawn fod yn ddull ecwitiol o ddadgarboneiddio\u2019r economi. Mae\u2019r hysbysiad hwn yn edrych mewn mwy o fanylder ynghylch sut y gallai hyn edrych yng nghyd-destun y Gymraeg, a sut y gall ymagweddau gwahanol at drawsnewid gael eu hwyluso mewn trawsnewid cyfiawn.<\/p>\n

Rydym wedi dadlau y dylai trawsnewid cyfiawn bwysleisio cyfiawnder gofodol a chymdeithasol h.y. y dylai anelu at ddarparu mynediad mwy ecwitiol at gyfleoedd economaidd yn ogystal \u00e2 mynd i\u2019r afael \u00e2 chanlyniadau economaidd a chymdeithasol.\u00a0 Mewn geiriau eraill, mae\u2019n ymwneud \u00e2 sicrhau nad yw\u2019r effaith o drawsnewid yn cael effaith ar un grwp o bobl yn ddiangen, a cheisio defnyddio\u2019r adnoddau a\u2019r newidiadau economaidd y bydd dadgarboneiddio yn eu cyflwyno er mwyn gwella amodau ar gyfer y sawl sydd fwyaf bregus. Mae hyn yn golygu symud oddi ar syniadaeth sef \u2018trawsnewid cyfiawn\u2019 \u2018proses deg ac ecwitiol o symud tuag at gymdeithas heb garbon<\/a> a thuag at syniadaeth mwy cadarn o\u2019r hyn yw \u2018cyfiawnder\u2019 yn y cyd-destun Cymreig, a sut y gellir ei gymhwyso fel rhywbeth elfennol i\u2019r trawsnewid penodol.<\/p>\n

Un elfen o hyn yw cyfuno gwahanol ymagweddau at gyfiawnder<\/a> Un ymagwedd yw\u2019r \u2018cyfiawnder dosbarthiadol\u2019, sef yn fwy sylfaenol ynghylch pwy a ddylai gael pa adnoddau. Yn y cyd-destun Cymreig, golyga hyn mynd i\u2019r afael ag anghydraddoldebau mewn incwm a chyfleoedd sy\u2019n dod i\u2019r amlwg gan ddaearyddiaeth economig Cymru<\/a> yn ogystal \u00e2 gwella canlyniadau ar gyfer y sawl sydd fwyaf dan anfantais. Mae hyn yn cael ei gyfuno gan gyfiawnder gweithdrefnol, gan sicrhau bod y strwythur ar gyfer gwneud penderfyniadau yn un teg. Gall hyn olygu gwneud penderfyniadau yn gyfranogol neu ar y cyd, rhywbeth sy\u2019n cael ei bwysleisio gan y \u2018pum ffordd o weithio<\/a> sy\u2019n cael ei gynnwys yn y Ddeddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol.\u00a0 Yn olaf, mae cyfiawnder adferol yn golygu gwneud cyfiawnder ynghylch rhywbeth sydd wedi mynd o\u2019i le - megis pan fydd lleidr yn dychwelyd eiddo a gafod ei ddwyn. Yn y cyd-destun Cymreig, mae\u2019r potensial yno er mwyn gwneud cyfiawnder \u00e2\u2019r diffygion a wnaed mewn trawsnewid economaidd megis yng Nghymoedd De Cymru<\/a>. Gallai hefyd olygu manteisio i\u2019r eithaf ar y posibilrwydd o waith adfer ecolegol neu waith rheoli i ddarparu swyddi cynaliadwy i gymunedoedd lleol<\/a> lle y bo\u2019n bosibl.<\/p>\n

Mae\u2019r dimensiwn gofodol tuag at cyfiawnder nid yn unig yn golygu canolbwyntio ar y lle y bydd y trawsnewid yn cael ei gynnal, ond ar yr ymagweddau gwahanol a fydd yn ofynnol ym mhob cyd-destun. Bydd yr ymagwedd cywir ar gyfer gweithiwr yn y maes dur ym Mhort Talbot yn wahanol i ffermwr yng nghanolbarth Cymru, ond dylai\u2019r ddau\u00a0 gael eu hysbysu ynghylch yr hyn sy\u2019n hyrwyddo tegwch a chydnerthedd yn eu heconomiau lleol. Gallai hyn sicrhau bod y buddion o fod yn gweithgynhyrchu neu\u2019n gosod ynni adnewyddadwy yn cael ei werthfawrogi yn y cymunedoedd sy\u2019n cynnal ffermydd gwynt neu ffermydd solar, er enghraifft.\u00a0 Fe fydd hyn yn benodol o bwysig os bydd trawsnewid cyfiawn yn cael ei ddefnyddio i ddyrannu cyfleoedd economaidd ar draws Cymru, p\u2019una a yw hynny yw i \u2018adael ar \u00f4l\u2019 cymunedoedd trefol neu ardaloedd gwledig sy\u2019n dioddef gyda thlodi<\/a><\/p>\n

Mae sicrhau bod y dull hwn yn llwyddiannus, fodd bynnag, yn golygu cymryd y syniad o ddifrif y dylai ailddosbarthu fynd law yn llaw \u00e2 chydnabyddiaeth.<\/a>\u00a0 Ni fydd yr un o\u2019r dulliau hyn yn teimlo fel eu bod yn cael y sylw dyledus os nad ydynt yn cael eu hysbysu neu eu cefnogi gan y bobl yn y cymunedau y maent yn eu heffeithio. Daw hyn i\u2019r amlwg mewn dadleuon diweddar dros newidiadau i\u2019r tir er mwyn caniatau ailgoedwigo<\/a> neu newidiadau i gymorthdaliadau ffermio<\/a> . Er bod y bwriad tu \u00f4l i\u2019r rhain yn gadarnhaol, mae\u2019r newidiadau hyn wedi nodi cryn bryderon ar yr effeithiau negyddol posibl i gymunedau gwledig\u00a0 Yr iaith Gymraeg a\u2019r diwylliant<\/a> \u00a0\u00a0sydd angen derbyn sylw os bydd y dulliau hyn yn cael eu barnu yn gyfiawn.<\/p>\n

Mae cyfuno ailddosbarthu gyda chydnabyddiaeth yn y modd hwn yn arbennig o berthnasol i Ddeddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol, lle mae eu targedau llesiant statudol<\/a> yn cynnwys \u2018Cymru \u00e2 chymunedau
\ncydlynus\u2019 a \u2018Cymru \u00e2 diwylliant bywiog lle mae\u2019r Gymraeg yn ffynnu\u2019. Mae\u2019n dod i\u2019r amlwg bod diwallu\u2019r targedau hyn gyda rhywfaint o\u2019r newidiadau economaidd radicalaidd a all fod yn angenrheidiol yn ennyn trafodaeth ofalus a chydbwyso blaenoriaethau gwahanol.\u00a0 Dyma\u2019r rheswm pam, lle bynnag y bo\u2019n bosibl, y dylai agweddau gwahanol ar gyfiawnder ategu at ei gilydd yn hytrach na chystadlu \u00e2\u2019i gilydd.\u00a0\u00a0 Dydy deall a mynd i\u2019r afael \u00e2 materion sy\u2019n ymwneud \u00e2 datgarboneiddio ar nwyddau diwylliannol a chymunedol ddim yn golygu nad oes angen datgarboneiddio neu ffurfiau eraill ar gyfiawnder, ond fe fydd yn ei wneud yn haws i gynnal y nodau hynny.\u00a0 Er y bydd angen gwneud penderfyniadau anodd, bydd dull sy\u2019n cydnabod yr asiantaeth a llais pob actor yn helpu i greu yr amodau lle y gellir derbyn y dewisiadau hyn.<\/p>\n

Felly, byddai cyflenwi trawsnewid cyfiawn yn ennyn mwy na sicrhau bod y costau sy\u2019n ymwneud \u00e2 datgarboneiddio yn cael eu hymdrin \u00e2 hwy yn sylfaenol, drwy fesurau digolledu, ond dylent gael eu gweld fel cyfle i ymgysylltu \u00e2 chymunedau ledled Cymru er mwyn darganfod pa fath o economi, a pha fath o gymdeithas y maent am fyw ynddi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yn ein blog blaenorol gwnaethom edrych ar sut gallai trawsnewid cyfiawn fod yn ddull ecwitiol o ddadgarboneiddio\u2019r economi. Mae\u2019r hysbysiad hwn yn edrych mewn mwy o fanylder ynghylch sut y gallai hyn edrych yng nghyd-destun y Gymraeg, a sut y gall ymagweddau gwahanol at drawsnewid gael eu hwyluso mewn trawsnewid cyfiawn. Rydym wedi dadlau y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16448,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[140,142,144],"research-and-impact":[],"class_list":["post-15120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yr-amgylchedd-a-sero-net","tag-economi","tag-pontio-cyfiawn","tag-sero-net"],"meta_box":{"project":"","lead_author":"","authors":[],"image":[{"width":744,"height":418,"file":"Wind-farm-1600x900-1.jpg","filesize":372339,"sizes":{"medium":{"file":"Wind-farm-1600x900-1-744x418.jpg","width":744,"height":418,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":49322,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-744x418.jpg"},"large":{"file":"Wind-farm-1600x900-1-1200x674.jpg","width":1200,"height":674,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":120554,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-1200x674.jpg"},"thumbnail":{"file":"Wind-farm-1600x900-1-744x418.jpg","width":744,"height":418,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":49289,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-744x418.jpg"},"medium_large":{"file":"Wind-farm-1600x900-1-768x431.jpg","width":768,"height":431,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":51526,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-768x431.jpg"},"1536x1536":{"file":"Wind-farm-1600x900-1-1536x862.jpg","width":1536,"height":862,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":188495,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-1536x862.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]},"ID":"15119","name":"Wind-farm-1600x900-1.jpg","path":"\/infotree\/sites\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1.jpg","url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-744x418.jpg","full_url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1.jpg","title":"Wind-farm-1600x900-1.jpg","caption":"","description":"","alt":"","srcset":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-744x418.jpg 744w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-1200x674.jpg 1200w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1-1536x862.jpg 1536w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/Wind-farm-1600x900-1.jpg 1600w"}],"files":[],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16449,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15120\/revisions\/16449"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15120"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=15120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}