{"id":15059,"date":"2019-07-23T12:53:21","date_gmt":"2019-07-23T12:53:21","guid":{"rendered":"https:\/\/wcpporguk.cf.ac.uk\/ymateb-ir-rhai-hynny-syn-wynebu-anawsterau-o-ran-dyledion-treth-y-cyngor-yng-nghymru-beth-maer-dystiolaeth-yn-ei-ddangos\/"},"modified":"2025-04-11T13:26:32","modified_gmt":"2025-04-11T13:26:32","slug":"ymateb-ir-rhai-hynny-syn-wynebu-anawsterau-o-ran-dyledion-treth-y-cyngor-yng-nghymru-beth-maer-dystiolaeth-yn-ei-ddangos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/blog-posts\/ymateb-ir-rhai-hynny-syn-wynebu-anawsterau-o-ran-dyledion-treth-y-cyngor-yng-nghymru-beth-maer-dystiolaeth-yn-ei-ddangos\/","title":{"rendered":"Ymateb i\u2019r rhai hynny sy\u2019n wynebu anawsterau o ran dyledion treth y cyngor yng Nghymru: beth mae\u2019r dystiolaeth yn ei ddangos?"},"content":{"rendered":"

Mae\u2019r blog hwn yn trafod adroddiad diweddar Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru (WCPP)<\/em> \u2019Ymateb i ddinasyddion sydd mewn dyled i wasanaethau cyhoeddus: Adolygiad cyflym o\u2019r dystiolaeth\u2019<\/strong><\/em><\/a> a ysgrifennwyd ar y cyd gan Sharon Collard o Brifysgol Bryste a Helen Hodges a Paul Worthington o Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru. Mae\u2019n edrych ar sut y gallai awdurdodau lleol ac asiantaethau tai yng Nghymru ymateb yn well i bobl sydd ag \u00f4l-ddyledion o ran treth y cyngor neu rent, gan dalu sylw penodol at brofiad y dinesydd o ddyled.<\/em><\/p>\n

Ar ryw adeg neu\u2019i gilydd, gall pob un ohonom ddisgyn ar ei h\u00f4l hi gyda thaliadau cardiau credyd neu filiau eraill. I rai teuluoedd, gall y dyledion hyn bentyrru er gwaethaf eu hymdrechion gorau, yn enwedig os oes bil annisgwyl neu newid o ran yr arian sy\u2019n dod i mewn<\/a>. Ar hyn o bryd, mae gan oddeutu 67,000 o deuluoedd yng Nghymru<\/a> broblemau o ran dyledion. Gall y rhain achosi cryn orbryder, gan effeithio ar iechyd a lles y rhai sydd mewn dyled. Dros y degawd diwethaf, mae nifer y cartrefi sydd mewn dyled i gyrff cyhoeddus yng Nghymru wedi cynyddu, ac erbyn hyn, mae\u2019n sylweddol uwch <\/a>na\u2019r rhai hynny sydd \u00e2 dyledion defnyddwyr heb eu casglu, megis biliau cardiau credyd.<\/p>\n

Un her yn benodol yw\u2019r arian sy\u2019n ddyledus i awdurdodau lleol, o ran taliadau treth y cyngor heb eu casglu.\u00a0 Oherwydd bod awdurdodau lleol yng Nghymru yn derbyn llai o incwm gan Lywodraeth Cymru, maen nhw wedi cynyddu eu hymdrechion i gasglu\u2019r swm uchaf o dreth y cyngor \u2013 gyda 97% o dreth y cyngor wedi\u2019i gasglu yn 2018-19 \u2013 ac wedi codi lefel treth y cyngor a godir.\u00a0 Yn gyffredinol, mae\u2019r cynnydd wedi mynd yn uwch na chyfradd chwyddiant; cynyddodd y cyfartaledd ym Mand D<\/a> o \u00a31,044 i \u00a31,591 (oddeutu 52%) rhwng 2008-09 a 2019-20. <\/a>Gall hyn rhoi pwysau ychwanegol ar deuluoedd sydd eisoes yn cael trafferth ad-dalu dyledion.<\/p>\n

Ym mis Mawrth 2019, roedd oddeutu \u00a394m o ddyledion o ran treth y cyngor<\/a> yn ddyledus gan deuluoedd yng Nghymru, sef tua 6% o refeniw treth y cyngor. Fel y dengys yn Ffigur 1, roedd hyn yn dangos cynnydd bach yn y cyfansymiau cyffredinol a oedd yn ddyledus ledled Cymru o\u2019r sefyllfa deng mlynedd yn flaenorol yn 2009. Mae hyn yn dilyn nifer o flynyddoedd lle\u2019r oedd lefelau treth y cyngor yn parhau\u2019n eithaf cyson ond dal yn sylweddol.<\/p>\n

Ffigur 1: \u00d4l-ddyledion treth y cyngor sydd wedi\u2019u dwyn ymlaen ar 31 Mawrth<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ffynhonnell: <\/u>Cyfraddau casglu treth y cyngor yng Nghymru, 2018-19<\/a> (Llywodraeth Cymru)<\/u><\/p>\n

Mae tystiolaeth gan awdurdodau lleol yng Nghymru<\/a> yn awgrymu bod y fframwaith deddfwriaethol sy\u2019n llywodraethu\u2019r broses gasglu wedi sicrhau rhywfaint o gysondeb ac unffurfiaeth, a bod rhywfaint o\u2019i lwyddiant o ran gwella\u2019r cyfraddau casglu oherwydd yr hyblygrwydd yr oedd yn ei gynnig iddyn nhw i addasu\u2019r prosesu casglu ac adfer i fod yn addas i anghenion y bobl leol. Fodd bynnag, wrth i\u2019r cyfraddau casglu wella, mae\u2019r gallu i wneud gwelliannau pellach wedi dod yn fwy heriol ac mae\u2019n defnyddio mwy o adnoddau, gan ganolbwyntio ar nifer llai o deuluoedd neu unigolion a gwneud llai o enillion.<\/p>\n

Fodd bynnag, fel y dengys yn Ffigur 2, mae\u2019r lefel gyffredinol o \u00f4l-ddyledion yn cuddio amrywiadau mawr rhwng awdurdodau lleol yng Nghymru.<\/p>\n

Ffigur 2: Treth y Cyngor yng Nghymru; niferoedd heb eu talu fesul cartref y codir ffi arno, ar 31 Mawrth 2009 a 2018<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Nodiadau: Ffigurau a gymerwyd o <\/em>StatsCymru, cartrefi treth y cyngor fesul awdurdod lleol (nifer y cartrefi)<\/em><\/a><\/p>\n

Yn \u00f4l ein gwaith ni, mae awdurdodau lleol yn tueddu i ymateb i daliadau treth y cyngor a fethwyd drwy ddechrau achosion cyfreithiol yn gyflym.\u00a0 Yn 2016-17, gwnaeth y llysoedd ynadon yng Nghymru gyflwyno 92,547 o orchmynion dyled ar ddyledion o ran treth y cyngor.\u00a0 Yn yr achosion mwy difrifol, gwnaed 326 o geisiadau gan awdurdodau lleol i anfon y dyledwyr i\u2019r carchar.\u00a0 Er mai 20 o achosion yn unig yr anfonwyd y dyledwr i\u2019r carchar gan y Llysoedd, a chyflwynwyd 159 pellach o ddedfrydau gohiriedig, gall y ffurflen gais am draddodeb ei hun achosi gorbryder a straen i deuluoedd sy\u2019n agored i niwed. I gydnabod hyn, mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno rheoliadau\u2019n ddiweddar<\/a> sy\u2019n dileu dedfryd o garchar fel cosb am beidio \u00e2 thalu treth y cyngor.<\/p>\n

Gall diffinio ac adnabod y rhai sy\u2019n agored i niwed fod yn anodd; gall fod yn amlweddog, a bod yn berthnasol i ystod eang o amgylchiadau<\/a> megis problemau corfforol neu iechyd meddwl, oedran neu ynysu cymdeithasol. Gall hyn beri heriau wrth dargedu a rhoi cymorth. Yn \u00f4l ymchwil, <\/a>\u00a0er bod awdurdodau lleol yng Nghymru\u2019n ystyried y rhai sy\u2019n agored i niwed, mae hyn yn dueddol o ddigwydd yn hwyr yn y broses, yn aml oherwydd y nifer fawr o achosion y maent yn ymdrin \u00e2 nhw neu amharodrwydd tenantiaid i wneud eu hunain yn hysbys.<\/p>\n

Pe bai awdurdodau lleol yn gallu adnabod y teuluoedd sy\u2019n agored i niwed yn gynnar yn y broses, gallant fabwysiadau ymagwedd wahanol, ac osgoi camau gorfodi costus o bosibl. Diben Protocol Treth Gyngor Cymru<\/a> a gyflwynwyd yn ddiweddar yw mynd i\u2019r afael \u00e2 hynny. Mae\u2019r Protocol, a ddatblygwyd gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, awdurdodau lleol yng Nghymru a Llywodraeth Cymru, yn amlinellu arferion gorau ac yn rhoi canllawiau ynghylch sut i ymdrin \u00e2 chwsmeriaid sy\u2019n agored i niwed.<\/p>\n

Mae\u2019r nodweddion allweddol o gymorth effeithiol yn cynnwys ymgysylltu\u2019n well \u00e2 dinasyddion, biliau a llythyron sy\u2019n hawdd eu darllen, adnabod problemau ac ymyrryd yn gynnar, a mynediad at gymorth annibynnol ac arbenigol. Ceir sylfaen ar gyfer camau gweithredu pellach ac arloesedd yng Nghymru, gan adeiladu ar arferion sydd eisoes yn dda ymysg awdurdodau lleol a darparwyr tai cymdeithasol eraill<\/a>. Fodd bynnag, nid yw\u2019n eglur pa mor eang y caiff y sylfaen wybodaeth hon ei defnyddio ledled Cymru. Mae hyn yn peri problemau sy\u2019n gysylltiedig \u00e2 thrin pobl mewn dyled yn annheg ar sail eu c\u00f4d post.<\/p>\n

Mae hefyd cyfleoedd i gydweithio\u2019n well mewn meysydd megis hyfforddi staff rheng flaen, ac mae deddfwriaeth ddiweddar wedi cynnig posibiliadau ar gyfer rhannu<\/a> data\u2019n well \u00a0rhwng awdurdodau lleol a sefydliadau priodol eraill.<\/a> Gall hyn helpu i adnabod pobl sy\u2019n agored i niwed a allai fod yn gymwys i gael cymorth.<\/p>\n

Ar gyfer awdurdodau lleol, bydd bob amser her bosibl o ran cysoni eu hangen i gasglu dyledion heb eu talu, \u00e2\u2019r awydd i gefnogi'r unigolion hynny sy'n cael anhawster i dalu treth y cyngor. Neges gyson yw bod cymorth personol a rhagweithiol yn gweithio\u2019n well nag un dull cyffredinol \u2018sy\u2019n addas i bawb.\u2019 Yr hyn fydd yn profi Protocol Treth Gyngor Cymru fydd ansawdd a chysondeb y ffordd y caiff ei rhoi ar waith, yn ogystal \u00e2\u2019r effaith ddiriaethol ar y rhai hynny sydd mewn perygl o ddyledion o ran treth y cyngor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mae\u2019r blog hwn yn trafod adroddiad diweddar Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru (WCPP) \u2019Ymateb i ddinasyddion sydd mewn dyled i wasanaethau cyhoeddus: Adolygiad cyflym o\u2019r dystiolaeth\u2019 a ysgrifennwyd ar y cyd gan Sharon Collard o Brifysgol Bryste a Helen Hodges a Paul Worthington o Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru. Mae\u2019n edrych ar sut y gallai awdurdodau lleol […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15056,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[150],"tags":[141,146],"research-and-impact":[],"class_list":["post-15059","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-llesiant-cymunedol","tag-llywodraeth-leol","tag-tlodi-allgau-cymdeithasol"],"meta_box":{"project":"","lead_author":"","authors":[],"image":[{"width":744,"height":418,"file":"unpaid-bills-smaller-scaled.jpg","filesize":876940,"sizes":{"medium":{"file":"unpaid-bills-smaller-744x496.jpg","width":744,"height":496,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":97019,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-744x496.jpg"},"large":{"file":"unpaid-bills-smaller-1200x801.jpg","width":1200,"height":801,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":235530,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-1200x801.jpg"},"thumbnail":{"file":"unpaid-bills-smaller-744x418.jpg","width":744,"height":418,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":82986,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-744x418.jpg"},"medium_large":{"file":"unpaid-bills-smaller-768x513.jpg","width":768,"height":513,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":103963,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-768x513.jpg"},"1536x1536":{"file":"unpaid-bills-smaller-1536x1025.jpg","width":1536,"height":1025,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":363596,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-1536x1025.jpg"},"2048x2048":{"file":"unpaid-bills-smaller-2048x1367.jpg","width":2048,"height":1367,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":597298,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-2048x1367.jpg"},"reykjavik-intro":{"file":"unpaid-bills-smaller-1920x1080.jpg","width":1920,"height":1080,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":448375,"url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-1920x1080.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]},"original_image":"unpaid-bills-smaller.jpg","ID":"9400","name":"unpaid-bills-smaller-scaled.jpg","path":"\/infotree\/sites\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-scaled.jpg","url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-744x418.jpg","full_url":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-scaled.jpg","title":"unpaid-bills-smaller.jpg","caption":"","description":"","alt":"","srcset":"https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-744x418.jpg 744w, https:\/\/wcpp.org.uk\/wp-content\/uploads\/unpaid-bills-smaller-1920x1080.jpg 1920w"}],"files":[],"disable_related_content":"0"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15059","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15059"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15060,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15059\/revisions\/15060"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15059"},{"taxonomy":"research-and-impact","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcpp.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/research-and-impact?post=15059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}