Dylai Comisiwn Addysg Drydyddol ac Ymchwil Cymru (CTER) ganolbwyntio\u2019n benodol ar ddysgu gydol oes, yn \u00f4l adroddiad gan Brifysgol Caerdydd.<\/p>\n
Mae'r astudiaeth, gan Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru (WCPP), yn galw am wella hawliau ym maes cyrchu addysg, hyfforddiant a dysgu cymunedol. Dylai\u2019r hawliau gael eu cefnogi gan gyngor gyrfaol ar adegau allweddol wrth i fywydau pobl newid a dylai cyllid mwy pwrpasol gan y llywodraeth fod ar gael at y dibenion hyn.<\/p>\n
Dywed yr ymchwilwyr y bydd y mesurau hyn yn helpu i fynd i'r afael \u00e2 heriau economaidd gan gynnwys perfformiad cynhyrchiant isel Cymru, cyfraddau uchel o anweithgarwch economaidd ac yn cyfrannu at ragor o iechyd a lles.<\/p>\n
Nod yr adroddiad yw cyfrannu at benderfyniadau polisi a chefnogi'r gwaith o weithredu'r CTER, a fydd yn cael ei sefydlu\u2019n rhan o Fil Addysg Drydyddol ac Ymchwil (Cymru) 2021.<\/p>\n
Dyma a ddywedodd Helen Tilley, Uwch-gymrawd Ymchwil yng Nghanolfan Polisi Cyhoeddus Cymru: \"Mae'r Bil Addysg Drydyddol yn dwyn ynghyd byd addysg uwch, addysg bellach a dysgu i oedolion o dan un corff rheoleiddio am y tro cyntaf yng Nghymru. Mae hyn yn rhoi\u2019r cyfle i ymgorffori ffyrdd newydd o gydweithio ar draws\u00a0 sefydliadau a rhyngddyn nhw yn ogystal \u00e2\u2019r Comisiwn a Llywodraeth Cymru er mwyn diwallu orau y gellir anghenion unigolion, cymdeithas a'r economi.<\/p>\n
\"Mae ein hadroddiad yn dangos sut mae canolbwyntio ar ddysgu gydol oes yn hynod bwysig i ddiwallu anghenion o'r fath sy'n newid yn gyson oherwydd digwyddiadau megis Brexit, pandemig y coronafeirws a'r argyfwng yn yr hinsawdd. Mae datblygiadau technolegol ym maes deallusrwydd artiffisial ac awtomeiddio yn ogystal \u00e2 bywydau gwaith hirach ymhlith y boblogaeth yn gyffredinol yn golygu bod mwy o angen i bobl hyfforddi o\u2019r newydd wrth i sgiliau pobl fynd yn hen ffasiwn.\"<\/p>\n
Dadansoddodd yr ymchwilwyr y data presennol ynghylch canlyniadau dysgu gydol oes, gan ymgynghori ag arbenigwyr yn y sector, cynnull panel o lunwyr polisi a rhanddeiliaid eraill, a chynnal bord gron \u00e2 Llywodraeth Cymru.<\/p>\n
Canfuon nhw fod sgiliau sylfaenol oedolion yng Nghymru yn cymharu'n wael \u00e2 gweddill y DU, a bod y data'n dangos bod bron i chwarter yr oedolion heb gymhwyster lefel 2 - sy'n cyfateb i TGAU \u00e2 graddau A*-C - ac nad oes gan mwy na hanner y sgiliau digidol hanfodol sydd eu hangen arnyn nhw ar gyfer gwaith.<\/p>\n
Mae nifer y bobl sy\u2019n cymryd rhan mewn addysg i oedolion hefyd yn dirywio, tuedd a allai ychwanegu at heriau hirsefydlog o ran diffygion llythrennedd a sgiliau oedolion, rhybuddia\u2019r ymchwilwyr.<\/p>\n
Dyma a ddywedodd arweinydd yr astudiaeth, Dr Susan Pember CBE, Cyfarwyddwr Polis\u00efau HOLEX: \"Ar adeg heriau economaidd a chymdeithasol sylweddol gan gynnwys newid yn yr hinsawdd ac adfer yn sg\u00eel pandemig y coronafeirws, mae dysgu gydol oes yn bwysicach i Gymru nag erioed.<\/p>\n
\"Mae ein hadroddiad yn tynnu sylw at sut y gall Cymru greu system dysgu gydol oes sy'n addas ar gyfer y dyfodol tra'n mynd i'r afael \u00e2 materion sy'n bodoli eisoes megis bylchau o ran sgiliau a etifeddir. Bydd hyn yn gofyn am ddull gweithredu ar y cyd sy'n mynd y tu hwnt i'r sector addysg ac a gaiff ei gyflwyno ar y cyd \u00e2 rhwydwaith o bartneriaethau lleol gan gynnwys sefydliadau cymunedol a'r sector gwirfoddol, darparwyr preifat a byd llywodraeth leol.\"<\/p>\n
Er mwyn cynyddu'r nifer sy'n manteisio ar ddysgu gydol oes, mae ymchwilwyr yn dweud y dylai cyllid y llywodraeth fod ar gael i grwpiau sydd \u00e2'r angen mwyaf am gymorth ariannol, megis y rheiny sydd \u00e2 sgiliau hanfodol gwael; pobl ifanc rhwng 16 a 18 oed; pobl ddi-waith a'r rheiny sydd mewn perygl o gael eu diswyddo.<\/p>\n
Dyma a ddywedodd Jeremy Miles AS, Gweinidog y Gymraeg ac Addysg: \"Rwy'n croesawu'r adroddiad hwn, ac rwy'n ddiolchgar am y gwaith o ran ei ddatblygu. Rydyn ni wedi ymrwymo i ehangu dysgu gydol oes yng Nghymru, a bydd ei hyrwyddo yn un o ddyletswyddau strategol y Comisiwn newydd.<\/p>\n
\"Byddwn ni\u2019n ystyried yr argymhellion yn yr adroddiad ac yn edrych ar sut y gallant lywio ein gwaith i gynyddu nifer yr oedolion sy'n dysgu yng Nghymru, ynghyd \u00e2 rhoi ein Bil Addysg Drydyddol ac Ymchwil ar waith a sefydlu'r Comisiwn.\"<\/p>\n